(ب) بنای عقلا هر گاه امری مورد پذیرش جمیع عقلا در تمام

(ب) بنای عقلا هر گاه امری مورد پذیرش جمیع عقلا در تمام اقوام و ملل بوده باشد، چون شارع هم یکی از عقلا و به تعبیر بهتر در رأس آنان است، آن را تنفیذ و تجویز می کند . نظر مجموع عقلا بر این است که وقتی فردی چیزی را در تصرف دارد، ظاهر و اصل این است که مالک آن است. بنای عقلا در این خصوص ب. ت. ب. سیر تاریخی مالکیت و ید بهتر روشن می شود. همان گونه که قبلاً دیدیم از دورترین ایام، معمول و متعارف در جوامع انسانی این بوده که اشیای تحت تصرف اشخاص اصولاً متعلق به آنها است و عقلای هر عصر و دوره ای از هر قوم و ملت این امر را تأیید کرده اند. تفاوت میان سیره و بنای عقلا آن است که در سیره، محور اعتبار و ارزش رویه جاری و عرف معمول اسلامی است که پس از احراز استمرار و اتصالش به زمان معصومین (ع) پذیرش شریعت را نیز کشف میکنیم ولی در بنای عقلا محور اساسی عقلایی بودن امر است که از طریق اتفاق آرای خردمندان و تبانی عملی آنان کشف می گردد. آنگاه با پیوست کردن کبرای فوق - مبنی بر این که شارع مقدس نیز از عقلا است و منعی در خصوص مورد از آن ناحیه واصل نگردیده دیده موافقت شریعت را احراز می کنیم.