بازداشت تاجر ورشکسته — اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی

۲۱ بر طبق ماده ۵۳۷ قانون تجارت، حکم ورشکستگی باید توسط دادگاه بدوی یک نوبت نشر آگهی گردد. این آگهی اهمیت بسزایی دارد، زیرا مبدأ اعتراض اشخاص ثالث محسوب میشود. همچنین رونوشت حکم توسط دادگاه بدوی باید به اداره تصفیه و اداره ثبت شرکتهای محل ارسال شود تا اداره تصفیه امر تصفیه را آغاز کند ماده قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی ۲۲ مهلت اعتراض و تجدید نظر خواهی از حکم ورشکستگی چند روز است؟ اول: در خصوص خود تاجر ورشکسته اگر تاجر در دادرسی حضور داشته باشد، حق اعتراض به حکم را در همان دادگاه صادر کننده رأی ندارد و صرفاً حق تجدیدنظر خواهی ظرف مهلت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ را دارد. زیرا اعتراض شخصی که در دادرسی حاضر بوده، و رسیدگی مجدد به ادعا یا دفاعیات وی در همان دادگاه فاقد مفهوم و معناست. اما اگر در دادرسی حضور نداشته باشد، از تاریخ اعلان حکم نشر آگهی ظرف (۲۰ روز حق اعتراض در دادگاه صادر کننده حکم را دارد. درباره مدت اعتراض در دو نظریه مشورتی بعدی توضیح داده شده است. اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۰۵۰ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷ بیان داشت: اولاً برابر رأی وحدت رویه شماره ۷۸۹ مورخ ۱۳۹۹/۴/۳ هیئت عموم دیوان عالی کشور مبداء اعتراض و تجدید نظر خواهی اشخاص ذی نفع راجع به حکم ورشکستگی تاریخ اعلان آگهی این حکم است، لذا در فرض سؤال مبداء مهلت تجدید نظر خواهی نسبت به حکم ورشکستگی از تاریخ اعلان آگهی حکم ورشکستگی است. ثانیاً، چنانچه تاجر در دادرسی حضور نداشته باشد برابر مقررات راجع به واخواهی در قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ میتواند از حکم ورشکستگی واخواهی کند و همچنین وفق مقررات یاد شده حسب مورد ظرف بیست روز یا دو ماه از تاریخ اعلان (آگهی حکم ورشکستگی که پس از واخواهی صادر شده است نیز حق تجدید نظر خواهی دارد؛ اما دیگر اشخاص غایب در دادرسی از قبیل بستانکاران مطابق مقررات مواد ۵۳۶ و ۵۳۷ و ۵۴۰ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱، صرفاً حق اعتراض ظرف مهلت یک ماه از تاریخ اعلان آگهی حکم ورشکستگی را دارند و نمی توانند نسبت به حکم ورشکستگی تجدید نظر خواهی کنند؛ چراکه تجدیدنظر خواهی مختص اشخاص حاضر در دادرسی و دعوا است.» دوم در خصوص اشخاص ثالث طلبکاران اگر طلبکار در دادرسی حضور داشته باشد، فقط ظرف مهلت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ حق تجدیدنظر خواهی خواهد داشت؛ زیرا اعتراض مختص تاجر و طلبکارانی است که در دادرسی حضور نداشته اند. اما اگر جزء اصحاب دعوا نباشد. فقط ظرف ۳۰ روز از تاریخ اعلان حکم ورشکستگی حق اعتراض در همان دادگاه صادر کننده رأی را دارد ولاغیر رأی وحدت رویه شماره ۷۸۹ مورخ ۱۳۹۹/۴/۳). با صدور رأی وحدت رویه مذکور یکی از پر چالش ترین مسائل در خصوص اعتراض اشخاص ثالث غایب در دادرسی به احکام ورشکستگی حل و فصل شده است و اعتراض خارج از مهلت ۳۰ روزه قابلیت استماع نخواهد داشت. در نظریه مشورتی شماره ۷۱۹۹/۵۷۰ مورخ ۱۳۹۹/۶/۲۹ آمده است: «۱ و ۲) برابر مقررات کنونی لازم نیست هیچ یک از طلبکاران طرف دعوای ورشکستگی قرار گیرند. بنابراین در فرض سؤال طلبکاری که طرف دعوا قرار گرفته است خوانده در معنای خاص کلمه نمیباشد و لذا با عنایت به رأی وحدت رویه شماره ۷۸۹ مورخ ۱۳۹۹/۴/۳ هیئت عمومی دیوان عالی کشور و ماده ۵۳۷ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱، طلبکار حق اعتراض ظرف مدت یک ماه از تاریخ اعلان آگهی حکم ورشکستگی را دارد. (۳) هر چند ماده ۵۳۹ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ مقرر میدارد مهلت استیناف از حکم ورشکستگی ده روز از تاریخ ابلاغ است؛ اما حکم یاد شده در زمان خود استثنایی نبوده و منطبق بر مقررات عمومی راجع به دادرسی های مدنی بوده است؛ به نحوی که ماده ۴۸۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸ نیز در بند یک همین مهلت ده روز را برای اشخاص مقیم ایران لحاظ کرده است. بنا به مراتب در حال حاضر طلبکار و تاجری که در دادرسی حضور داشته است ظرف مهلتهای مقرر در قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ (حسب مورد بیست روز یا دو ماه حق تجدید نظر خواهی دارد. ماده ۳۳۷ قانون اخیر الذکر ۱۳۷۹ مؤید این برداشت است.»