بازداشت مال منقول و تکلیف منافع آن پرسش این است که آیا

۱۳۹۰ بازداشت مال منقول و تکلیف منافع آن پرسش این است که آیا بازداشت مال منقول موجب بازداشت منافع آن می شود؟ ماده ۱۰۳ ق.ا.ا.م. در مورد اموال غیر منقول، پاسخ آری نمی دهد نک ش. ۹۲۹ به بعد). در اموال منقول ماده ۸۴ ق.ا.ا.م. مقرر میدارد هرگاه اموال توقیف شده منافعی داشته باشد حافظ باید حساب آن را بدهد. اما دریافت کننده منافع مشخص نشده است به موجب ماده ۶۲۳ ق.م. منافع حاصله از ودیعه مال مالک است. گفته شد که مال با بازداشت از مالکیت مالک بیرون نمی رود؛ پس منافع حاصل از مال منقول بازداشت شده نیز متعلق به مالک آن م. ع. است؛ با این همه پرسش این است که آیا حافظ میتواند از مال بازداشت شده استیفای منفعت نموده و منافع را به مالک آن دهد؟ برای دادن پاسخ به پرسش یاد شده مناسب است اموال منقول بازداشت شده را از حیث شیوه استیفای منفعت از آنها به دو دسته بخش نمود: دسته نخست اموالی است که استیفای منافع آنها مستلزم استفاده از آنها است. در این دسته از اموال (مانند کامیون ماشین آلات صنعتی و راه سازی ... منفعت در صورتی حاصل می شود که مال به کار گرفته شود. به کارگیری این اموال برای استیفای منافع در صورت درخواست م. ع. و عدم مخالفت محکوم له باید مجاز شمرده شود. درخواست محکوم له لازم است زیرا مال برای گرفتن حق وی بازداشت شده و به کارگیری این دسته از اموال منقول معمولاً از ارزش آن می کاهد. عدم مخالفت م. ع. نیز به همان جهت لازم است. به هر روی چنانچه مال منقول بازداشت شده در چارچوب یاد شده به کار گرفته شود منافع حاصله مال مالک م. ع. است؛ اما محکوم له می تواند آن را بازداشت نماید و درخواست به کارگیری آن توسط حافظ معمولاً به به همین منظور است. دسته دوم به کارگیری آنها نیست؛ در این دسته از اموال حافظ باید اقداماتی را که مستلزم به دست آوردن منافع مال و جلوگیری از تقویت آنها بوده و معمولاً موجب کسر قیمت مال بازداشتی نمی شود انجام دهد (مانند دوشیدن گاو شیرده گرفتن نتاج دام ... و البته باید حساب این منافع را، پس از برداشت به م. ع. مالک دهد؛ زیرا به موجب ماده ۱۲۳ ق.م. منافع حاصله از ودیعه، مال مالک است و با بازداشت مال از مالکیت م. ع. بیرون نمی رود؛ البته محکوم له می تواند منافع را نیز بازداشت کند نک ش. ۴۰۳ به بعد). دوم دادن اموال به کس دیگر و مسئولیت حافظ ۳۹۱. حافظ اموال را باید به کسی بدهد که مأمور اجرا کتباً به وی اعلام می نماید. به موجب ماده ۸۳ ق.ا.ا.م. حافظ نسبت به اموال توقیف شده امین است و حق ندارد اموال توقیف شده را ... به کسی بدهد... دادن اموال به کس دیگر گاه برای مدت معین و پس گرفتن آن است مانند آنکه حافظ فرش بازداشتی را چند روزی به برادر خود بدهد). در این صورت نیز همچنان که گفته شد اگر در این مدت خسارتی به مال وارد شود، حتی اگر در اثر تعدی و تفریط نباشد، حافظ مسئول است. اما پرسش این است که آیا با پس گرفتن مال صفت امانت به حافظ باز می گردد؟ پاسخ به این پرسش در جای خود، داده شده است نک ش. ۳۸۹) روشن است که چنانچه حافظ مال بازداشت شده را به کسی دهد و گیرنده آن را پس ندهد در حکم تلف مال است و در این صورت پرداخت خسارت ناشی از آن با حافظ است که بررسی شده است.