بازکاوی مبانی فقهی ایقاع یا عقد بودن ابراء در فقه مذاهب اسلامی
نویسندگان: مرتضی رحیمی علی محمودی کاکونی
منبع: تمدن حقوقی سال ششم بهار 1402 شماره 14
چکیده
عقد یا ایقاع بودن ابراء آثار و نتایج متفاوتی دارد، دلایل چندی موجب اختلاف مذاهب فقهی در ایقاع یا عقد بودن ابراء شده است، از جمله آن دلایل آیات و روایاتی است که در آن ها واژه هایی ، مانند «صدقه» ، «هبه» و... در معنای ابراء به کار رفته است ، زیرا از یک سو مشهور فقهای اسلامی هبه و صدقه را عقد دانسته اند، که به قبول نیاز دارند؛ از سوی دیگر به سبب تفاوت ماهیت ابراء، هبه و صدقه، ابراء را ایقاع شمرده اند حال آن که عقد بودن صدقه مورد تردید است. شرط نبودن قبول بدهکار، همیشه موجب منت و اذیت بدهکار نیست تا عقد بودن ابراء را نتیجه دهد، بر فرض که شرط نبودن قبول بدهکار موجب منت و اذیت وی شود، با اسقاط ذمه او و ایقاع بودن ابراء منافاتی ندارد. اختلاف در اسقاط یا تملیک بودن ابراء نیز از جمله دلایل اختلاف در عقد یا ایقاع بودن آن است. اختلاف های مزبور موجب آن شده که برخی از فقهای امامیه در مورد عقد یا ایقاع بودن ابراء متوقف شوند، همچنین برخی از مذاهب فقهی اهل سنت وقوع ابراء با لفظ «ابراء» و وقوع آن با لفظ «هبه» را متفاوت بدانند. ب. ت. ب. دلایلی که ایقاع بودن ابراء را نتیجه می دهند، قانونگذار باید در تعریف ماده 289 قانون مدنی بازنگری کرده و در تعریف ابراء به ایقاع بودن آن تصریح کند تا از تفسیرهای گوناگون قانون مدنی جلوگیری نماید. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی انجام شده است.
Re-exploring the Jurisprudential Foundations of Unilateral Contract and the Contract for Abra' in Jurisprudence of Islamic Religions
The contract of Abra' has different effects and results. Several reasons have caused differences in jurisprudential religions whether Abra' is a unilateral or bilateral contract. There are Quranic verses and hadiths where "charity", "donation" etc; are used as contract of Abra. Most of Islamic jurists have used donation and charity as a bilateral contract and require acceptance from the payee. On the other hand, due to the difference in the nature of Abra', it is like donation and charity considered as a unilateral contract. There is also a doubt that donation is a contract. The condition of not accepting the debtor does not always cause the debtor to conclude Abra' as a contract. Assuming that the condition of not accepting the debtor causes his/her annoyance; this does not contradict with his/her responsibility and Abra' is considered as unilateral contract .There are also disagreements in the abandonment or possession for Abra' that cause it to be a bilateral or unilateral contract. These disputes have caused some Imami jurists to stop interpretation for Abra' as they were not sure if it is unilateral or bilateral contract. Sunni jurisprudential religions consider the occurrence of Abra' different from the word "Hiba" (donation). Considering the reasons that conclude Abra' as a unilateral contract, the legislator should reconsider the definition of Article 289 of Civil Law and stipulate in the definition of Abra' to prevent various interpretations of civil law. The present study is performed using descriptive and analytic methodology.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 40
آرای مرتبط 15
-
رأی
هماستناد
مصداق اسقاط ما لم یجب
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه اجرت المثل ملک مشاع زوجین توسط زوجه
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رجوع از بذل مهریه
مواد 289 و 806 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر بذل مهریه بر طرح دعوی مطالبه مهریه
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ابراء ذمه موجر از پرداخت خسارت تأخیر در تحویل مورد اجاره به طور ضمنی
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مصداق اسقاط ما لم یجب
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رجوع از بذل مهریه
ماده 289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر بذل مهریه بر طرح دعوی مطالبه مهریه
ماده289 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 44 مورخ 1401/01/28 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 289 قانون مدنی و اصول و قواعد مسلم حقوقی
-
رأی
هماستناد
ابطال اقرارنامه ابراء ذمه زوج از پرداخت مهریه
مواد 289 و 290 قانون مدنی حکم به ابطال سند اقرارنامه شماره 7597 - 91/12/19 تنظیم
-
رأی
هماستناد
رابطه نحله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک
ماده 289 قانون مدنی به زوج ابراء کردم (شرط نصف دارائی
-
رأی
هماستناد
رابطه نحله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک
ماده 289 قانون مدنی به زوج ابراء کردم ( شرط نصف دارائی
-
رأی
هماستناد
مطالبه اجرت المثل ملک مشاع زوجین توسط زوجه
ماده 289 قانون مدنی ارادی است اصل بر عدم تبرع و علی الاصول تابع مقررات ماد
-
رأی
هماستناد
ابطال اقرارنامه ابراء ذمه زوج از پرداخت مهریه
مواد 289و290 قانون مدنی حکم به ابطال سند اقرارنامه شماره 7597-91/12/19 تنظیمی
-
رأی
هماستناد
ابراء ذمه موجر از پرداخت خسارت تأخیر در تحویل مورد اجاره به طور ضمنی
بر اساس مواد 289 قانون مدنی و 197 قانون آیین دادرسی مدنی
نظریات مشورتی 12
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/497 مورخ 1402/07/26
ماده 289 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1210 — 1398/09/17
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/755 — 1398/07/03
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/642 — 1399/01/30
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1398/1210 مورخ 1398/09/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بذل مهریه و عدول از آن توسط زوجه. با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/755 مورخ 1398/07/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص وقف مال مشاع با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/497 مورخ 1402/07/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و یا ابراء ذمه موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/497 مورخ 1402/07/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و یا ابراء ذمه موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5718 مورخ 1382/08/14 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص سقوط تعهد مهریه با ابراء و عدم حق رجوع زوجه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 289 و 290 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1512 مورخ 1388/03/10 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص سقوط تعهد مهریه با صرفنظر کردن زوجه از حق خود با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 289 و 290 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1210 مورخ 1398/09/17
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/755 مورخ 1398/07/03
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان صدور حکم محکومیت زوج به پرداخت بخشی از مهریه که سابقاً از سوی زوجه مورد ادعا نبوده است
ماده 289 قانون مدنی مستفاد می گردد
-
نشست قضایی
هماستناد
ماهیت حقوقی بذل مهریه
ماده 289 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ابراء اجاره بها
بر اساس ماده 289 قانون مدنی برای مطالبه اجاره بهای روزهای باقیمانده به موجر مراجعه
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 289 — قانون مدنی
ماده 289 قانون مدنی بازنگری کرده و در تعریف ابراء به ایقاع بودن آن تصریح ک
مقرراتِ مرتبط 1
-
تصویبنامه
هماستناد
به رسمیت شناختن تابعیت خارجی آقای نویاتوماس دانیلز
ماده 289 قانون مدنی کتاب تابعیت که شناسائی تابعیت خارجی اتباع ایران را موک
دکترین 8
-
مقاله
هماستناد
ابراء و بررسی ضمان در قراردادهای ارفاقی (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 289 ق.م از نظریه مشهور فقهاء تبعیت نموده است
-
مقاله
هماستناد
بررسی تطبیقی ماهیت ابراء در حقوق ایران و مصر (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 289 قانون مدنی ایران مقرر می دارد: «ابراء عبارت است از اینکه داین از
-
مقاله
هماستناد
اعلام اعمال حق و مطالبه حقوق برخاسته از آن — شخصی که از اظهارنامه برای اعلام اعمال
مواد 289 و 822 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اعلام اعمال حق و مطالبه حقوق برخاسته از آن — اظهارنامه گاهی برای اسقاط حقوق نیز بکار
مواد 289 و 822 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اقامه — خواسته ی خود صرفنظر می کند تا
ماده 289 قانون مدنی : ابراء عبارت از این است که داین از حق خود به اختیار ص
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به قراردادها — ماده ۸۰۶ قانون مدنی در این باره
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به قراردادها
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به قراردادها
قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
