باطل: مصادیق باطل در احادیث

در احادیث و روایات نیز به مصادیقی از باطل چون بهتان و افترا ، تکبّر و خودبینی ، جادوگران ، برمی‌خوریم و بعضی از امور نیز به صراحت ، باطل، قلمداد شده‌اند، که از آن جمله است: ۱. شعر در مدح و هجو که وسیله اکتساب باشد. ۲. هر آنچه مسلمانی را به بیهوده سرگرم سازد. ۳. بر این نکته نیز که گاهی سخنی حق، وسیله سودجویی باطل خواهان قرار می‌گیرد تأکید شده است؛ «کلمةُ حقٍ یرُادُ بها الباطل» (سخن حضرت علی علیه السّلام در نقد نظر خوارج بر نفی حاکمیت غیر خدا). ۴. حدیث «للحقِّ دَوْلَةٌ وَ لِلباطلِ دَوْلَةٌ اَوْ جَوْلَةٌ»؛ حق را دولتی است و باطل را نیز دولتی یا جنبشی بی‌سرانجام. ۵. حدیث « حدّ فاصل میان حق و باطل، چهار انگشت است» ، نیز درباره حق و باطل آمده است. ۶. مطلع قصیده لبَیْد بن ربیعة ( متوفی ۴۱) ـ «اَلاکُلُّ شَی م'اخَلاَ اللّهَ باطِلٌ»؛ همه چیز جز پروردگار باطل است ـ نیز، که پیامبر آن را راست ترین سخن عرب دانسته اسست ، در همین باب است. منبع: مالک بن انس، الموّطأ ج۲، ص۹۸۷ · احمدبن علی نسائی، سنن النسائی ج۵، ص۷۸ـ۷۹ · مسلم بن حجاج، صحیح مسلم ج۱، ص۵۵۳ · محمّدبن عیسی ترمذی، سنن الترمذی ج۴، ص۱۷۴ · علی بن ابی طالب(ع)، نهج البلاغة، خطبة ۳۹ · محمّدبن حسین آقاجمال خوانساری، شرح محقق بارع جمال الدین محمّد خوانساری بر غررالحکم و دررالکم ج۵، ص۲۵ · علی بن ابی طالب(ع)، نهج البلاغة، خطبة ۱۳۷ · مسلم بن حجاج، صحیح مسلم ج۲، ص۱۷۶۸