دکترین
بای: پیشینه و منشا عنوان بای در تونس
بای ، (صورتی از بِیْ معادل بیگ ترکی، متداول در تونس )، نامی که تا ۴ مرداد ۱۳۳۶، یعنی زمان خلع بای‌الامین، نوزدهمین حاکم از سلسله حسینیان، و اعلام جمهوری به حکام تونس اطلاق می‌شد. برای پی بردن به منشا این عنوان باید به اواخر قرن دهم بازگردیم. در آن ایام، عثمان، حاکم تونس که خراجگزار سلاطین عثمانی بود، بدون مشورت با باب عالی منصب بِی (بیگ) را به وجود آورد و فرماندهی قبایل و حفظ نظم عمومی و تحصیل مالیات را به صاحب آن منصب تفویض کرد.
پس از مدتی، بای، با چنین اختیارات وسیعی، شخص اوّل کشور شد. هنگامی که حسین بن علی، «آغا»ی سربازان عثمانی و مؤسس سلسله حسینیان، در ۲۹ ربیع الاول ۱۱۱۷ ، در شهر تونس به حکومت انتخاب شد، همان عنوان را برای خود اختیار کرد.
۲ - قانون جانشینی و مراسم جلوس بعد از انتخاب بای به عنوان شخص اول مملکت، بنابر منشوری که در ۱۴ شوال ۱۲۷۷ در قانون اساسی تونس گنجانده شد، ترتیب جانشینی معیّن گردید. مادّه اول این منشور مقرّر می‌داشت که «حکومت تونس در میان امیران خاندان حسینی، به ترتیب سن و مطابق قواعدی که در مملکت جاری است، موروثی است». بدین‌ترتیب، سنّتی که از زمان تاسیس این سلسله، تنها با دو استثنا، همواره در تونس رعایت می‌شد، صورت قانونی یافت.
جلوس بر تخت با تشریفات و مراسمی دوگانه همراه بود: مراسمِ نخست خصوصی بود، و تنها زعمای مملکت و خاصان و نزدیکان در آن شرکت می‌جستند؛ و مراسمِ دوم عمومی و شرکت در آن برای رعایا آزاد بود. این روشْ رسم کهن بیعت دوگانه (البیعة الخاصّة و البیعة العامّة) را تداعی می‌کرد. پس از برقراری نظام تحت‌الحمایگی، نماینده فرانسه در تونس نیز در مراسم جلوس بای شرکت می‌جست و از جانب دولت حامی (فرانسه) به بای جدید منصب رسمی حکومت اعطا می‌کرد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.