برخورد مدعی علیه با دعوی — یک معدل و

هر گاه کسی علیه دیگری اقامه دعوی کند ممکن است سه حالت پیش آید: مدعی علیه یا اقرار میکند یا انکار و یا سکوت (۳). اقرار اگر مدعی علیه طبق ضوابط شرعی اقرار کند دعوی ثابت میشود و قاضی ملزم به صدور حکم میشود و مدعی علیه ملزم به رعایت آن است. در نظام فقه اسلامی مدعی می تواند پس از اقرار مدعی علیه از قاضی درخواست کند که اقرار به صورت کتبی در آید و پس از تأیید به وی تسلیم شود. اگر هویت طرفین برای قاضی روشن باشد قاضی صورت جلسه ای حاکی از اقرار تنظیم و به مدعی تسلیم میکند والا بدوا از طریق شهود عادل هویت آنان را احراز میکند و سپس اقدام به تنظیم صورت جلسه خواهد کرد (۴). انکار اگر مدعی علیه منکر ادعای مدعی شود، مدعی باید برای اثبات ادعای خود شهود اقامه کند. اگر شهود نزد قاضی معروف نباشند، باید کسانی که مورد اعتماد او باشند به عدالت شهود گواهی دهند (۵) قاضی پس از استماع شهادت شهود به تقاضای مدعی مبادرت به صدور رأی میکند. تعداد شهود لازم در هر دعوی بر حسب نوع دعوی متفاوت است. گاه برای اثبات دعوی باید چهار شاهد گواهی دهند مانند دعوای زنا و لواط گاه با دو شاهد موضوع ثابت می شود مانند دعوای ولادت و وصیت به مال و گاهی هم با یک مرد و دو زن یا با دو مرد دعوی اثبات میشود مانند دعوای اموال و دیون در مواردی که دعوی با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت می گردد، اگر نک همین کتاب؛ قاعده بینه. نک حقوق خانواده محقق داماد ص ۱۱۴. نک همانجا همین کتاب : قاعده اقرار. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. در مواردی که دعوی با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت می گردد، اگر نک همین کتاب؛ قاعده بینه. نک حقوق خانواده محقق داماد ص ۱۱۴. نک همانجا همین کتاب : قاعده اقرار. یک معدل و ... در همین بخش کتاب . مدعی فقط یک شاهد مرد داشته باشد، می تواند با ادای سوگند از قاضی درخواست صدور حکم کند بعضی از فقها تمام دعاوی مربوط به حق الناس را مشمول حکم این گروه از دعاوی دانسته اند، اما اگر مدعی شاهدی نداشته باشد، قاضی به او تذکر میدهد که می تواند مدعی علیه را قسم دهد، بدون درخواست مدعی سوگند مدعی علیه فاقد اثر خواهد بود، و قاضی نمی تواند بدون درخواست مدعی به مدعی علیه تکلیف کند، اگر مدعی علیه دلیل نداشته باشد و از مدعی علیه درخواست کند که بر برائت ذمه خود یا رد دعوای او سوگند یاد کند، چنانچه مدعی علیه درخواست او را بپذیرد و سوگند یاد کند، دعوی ساقط می شود و مدعی حق تجدید آن را حتی با اقامه شهود ندارد. در این مورد اگر مدعی علیه سوگند را به مدعی رد کند یعنی از مدعی بخواهد که او سوگند یاد کند و او سوگند یاد نماید حقش ثابت میشود، ولی اگر مدعی سوگند یاد نکند، دعوی او ساقط می شود. اگر مدعی علیه سوگند را نکول کند در این صورت سوگند به مدعی رد می شود و نکول مدعی علیه را موجب صدور حکم به نفع مدعی می دانند (۱). ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. یک معدل و ... در همین بخش کتاب . مدعی فقط یک شاهد مرد داشته باشد، می تواند با ادای سوگند از قاضی درخواست صدور حکم کند بعضی از فقها تمام دعاوی مربوط به حق الناس را مشمول حکم این گروه از دعاوی دانسته اند، اما اگر مدعی شاهدی نداشته باشد، قاضی به او تذکر میدهد که می تواند مدعی علیه را قسم دهد، بدون درخواست مدعی سوگند مدعی علیه فاقد اثر خواهد بود، و قاضی نمی تواند بدون درخواست مدعی به مدعی علیه تکلیف کند، اگر مدعی علیه دلیل نداشته باشد و از مدعی علیه درخواست کند که بر برائت ذمه خود یا رد دعوای او سوگند یاد کند، چنانچه مدعی علیه درخواست او را بپذیرد و سوگند یاد کند، دعوی ساقط می شود و مدعی حق تجدید آن را حتی با اقامه شهود ندارد. در این مورد اگر مدعی علیه سوگند را به مدعی رد کند یعنی از مدعی بخواهد که او سوگند یاد کند و او سوگند یاد نماید حقش ثابت میشود، ولی اگر مدعی سوگند یاد نکند، دعوی او ساقط می شود. اگر مدعی علیه سوگند را نکول کند در این صورت سوگند به مدعی رد می شود و نکول مدعی علیه را موجب صدور حکم به نفع مدعی می دانند (۱). . سکوت اگر مدعی علیه در قبال دعوی مدعی نه اقرار کند و نه انکار بلکه سکوت کند یا صریحاً اظهار کند که پاسخ نمی دهد، قاضی او را ملزم به ادای پاسخ می کند. در صورتی که از پاسخ دادن امتناع ورزد، قاضی می تواند او را حبس کند یا سکوت را در حکم نکول بداند و به کیفیت مذکور در بحث نکول عمل نماید (۲).