بررسی تطبیقی آداب التجاره در فقه اسلامی و اخلاق تجاری شرکتهای موفق: راهکاری برای توسعه پایدار تجارت (مقاله علمی وزارت علوم)

بررسی تطبیقی آداب التجاره در فقه اسلامی و اخلاق تجاری شرکتهای موفق: راهکاری برای توسعه پایدار تجارت (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: مصطفی اعتماد شفیع سید مهدی دادمرزی منبع: پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری سال 3 تابستان 1404 شماره 2 چکیده آداب التجاره در فقه اسلامی مجموعه ای از دستورالعمل ها و اصول اخلاقی است که بر رعایت صداقت، انصاف، شفافیت و اعتمادسازی تأکید دارد. در دنیای مدرن نیز، بسیاری از شرکت های بزرگ و موفق در سطح جهانی، به ویژه در راستای برندینگ و حفظ اعتماد مشتریان، کدهای اخلاقی مشابهی را به کار می برند. تمایز بنیادین در این است که آموزه های اسلامی این اصول را با هدف قرب الهی مطرح می کنند، درحالی که نظام های لیبرال آنها را ابزاری برای تحقق سود می دانند. همچنین، این اصول اخلاقی نقشی اساسی در شکل گیری و اجرای قواعد حقوقی دارند. این مقاله به بررسی این اصول در چارچوب چهارده محور کلیدی ازجمله سهل گیری در معاملات، حسن نیت، امنیت و اعتماد، حق بر کیفیت و مسئولیت اجتماعی پرداخته است. هدف اصلی تحقیق تحلیل تطبیقی این اصول در فقه اسلامی و مدل های اخلاقی مدرن است تا نشان دهد که چگونه این اصول می توانند به ایجاد تجارت پایدار و رقابت سالم کمک کنند. نتیجه گیری این تحقیق بر اهمیت پیاده سازی یک کد اخلاقی جامع برای موفقیت بلندمدت شرکت ها تأکید دارد و پیشنهادهایی برای اعمال این اصول در استراتژی های تجاری ارائه می دهد A Comparative Study of Trade Etiquette (Adab al-Tijarah) in Islamic Jurisprudence and Business Ethics of Successful Companies: A Solution for Sustainable Trade Development Adab al-Tijarah (Trade Etiquette) in Islamic jurisprudence comprises a codified set of ethical guidelines and principles that emphasize honesty, fairness, transparency, and trust-building. In the modern global marketplace, many successful multinational corporations likewise adopt analogous ethical norms, particularly in branding and customer trust maintenance. A fundamental distinction is that Islamic teachings frame these principles as oriented toward divine proximity (qurb il-Ḥaqq), whereas liberal frameworks regard them as instruments for profit realization. Moreover, these ethical principles significantly influence the formation and implementation of legal rules. This article analyzes these principles across fourteen key dimensions, including leniency in transactions, good faith, security and trust, the right to quality, and social responsibility. The primary objective of this study is to conduct a comparative analysis of these principles in Islamic jurisprudence and contemporary ethical models, illustrating how they can contribute to sustainable trade and healthy competition. The conclusion underscores the importance of implementing a comprehensive ethical code for long-term corporate success and provides actionable recommendations for integrating these principles into business strategy.