بررسی فقهی -حقوقی جنون با تأکید بر راهنماهای تشخیصی و آماری (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: سیامک ره پیک مهدی هادی
منبع: حقوقی دادگستری سال هشتاد و پنجم بهار 1400 شماره 113
چکیده
مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی «هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار اختلال روانی بوده به نحوی که فاقد اراده یا قوه تمییز باشد مجنون محسوب می شود و مسؤولیت کیفری ندارد.» این ماده آخرین اراده قانون گذار در خصوص جنون است. از مطالعه مبانی و منابع فقهی و حقوقی می توان سه معیار برای جنون در نظر گرفت؛ معیار شناختی و ارادی، معیار عرفی و معیار مصاحبت و تنافی. در معیار شناختی تکیه اصلی بر تمیز ماهیت یک فعل و در معیار ارادی تکیه بر کنترل فرد بر رفتارش است. در معیار عرفی، چون جنون فاقد حقیقت شرعی است برای تشخیص آن به عرف رجوع می شود. معیار روان پزشکی هم در قالب عرف خاص قابل تحلیل است. آخرین معیار، معیار مصاحبت و تنافی است که در مصاحبت تأکید اصلی برای تشخیص جنون در هم نشینی با شخص و در تنافی توجه به رفتارهایی است که با عقل و سلامت روان قابل جمع نیست. مناسب ترین راه حل برای تشخیص جنون، توجه به ادراک و قصور ادراک بر اساس نشانه هایی مانند هذیان و توهم است. به عبارت دیگر چون علل بیماری جنون و اختلالات روان پریشی مشخص نیست به جای سبب شناسی باید از نشانه شناسی استفاده کرد و از این طریق با پذیرش نسبیت جنون در هر مورد خاص نسبت به سلامت یا عدم سلامت روان شخص تصمیم گرفت. روش تحقیق ما «توصیفی تحلیلی» است که نتایج آن می تواند در پرونده های حقوقی و کیفری که موضوع آن ها به نحوی مرتبط با اختلالات روانی است قابل استفاده باشد.
موارد مرتبط 35
آرای مرتبط 7
-
رأی
هماستناد
صدور رای بدون اخذ نظر پزشکی قانونی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که در موانع مسئولیت کیفری مقرر داشته
-
رأی
هماستناد
دفاع مشروع در قتل عمد
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 34 مورخ 1363/09/12 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تأثیر گذشت شاکی در موقوفی تعقیب جرائم غیرعمدی رانندگی در قانون مجازات اسلامی
قانون مجازات اسلامی خلاصه متن: با صراحت ماده 149
-
رأی
هماستناد
صدور رای بدون اخذ نظر پزشکی قانونی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که در موانع مسئولیت کیفری مقرر داشته
-
رأی
هماستناد
1-ارزش اثباتی نظریه کارشناسی2-تأثیر حکم حجر بر مسئولیت کیفری
مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی اختلال روانی را متضمن رافع مسئولیت دانسته که
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 44 مورخ 1363/10/10 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تحلیل حقوقی تفکیک کیفرهای دیه و حبس در قانون تعزیرات و آیین دادرسی کیفری
به استناد مواد 2 و 3 و 6 قانون دیات و ماده 149 قانون مجازات اسلامی تعزیرات تقاضای تعیین کیفر درباره متهم نموده ا
-
رأی
هماستناد
1-ارزش اثباتی نظریه کارشناسی2-تأثیر حکم حجر بر مسئولیت کیفری
مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی اختلال روانی را متضمن رافع مسئولیت دانسته که
نظریات مشورتی 15
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1868 مورخ 1399/02/06
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1413 مورخ 1398/11/20
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1326 مورخ 1402/03/26
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/1326 — 1402/03/27
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب » 1392 هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1413 — 1398/11/20
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1868 — 1399/02/06
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1868 مورخ 1399/02/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص احراز جنون متهم (لغو قرار تأمین کیفری پس از صدور قرار موقوفی تعقیب – ارسال پرونده به دادگاه کیفری ذی ربط جهت
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1413 مورخ 1398/11/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص امکان تصمیم گیری قضات بر اساس مندرجات پرونده شخصیت مبنی بر مسئولیت کیفری متهم با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1221 مورخ 1386/02/31 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370:هرگاه خویشاو ندان یکدیگر را قذف کنن
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1221 مورخ 1386/02/31 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه اجرای حد سرقت در زمانی که سارق پدر بزرگ صاحب مال یاشد و چگونگی اعمال ماده 198 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: هرگاه خویشاو ندان یکدیگر را قذف کن
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1413 مورخ 1398/11/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص دستور العمل تشکیل پرونده شخصیت متهم ابلاغی ریاست قوه قضائیه مصوب 1398 و اینکه آیا قاضی می تواند بر اساس مندرج
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1401/1326 مورخ 1402/03/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 «هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2470 مورخ 1395/10/01
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1413 مورخ 1398/11/20
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/340 مورخ 1398/03/27
براساس ماده 149 قانون مجازات اسلامی 1392
نشستهای قضایی 2
-
نشست قضایی
هماستناد
تاثیر اختلال روانی مادون جنون بر مسئولیت کیفری شخص
ماده 149 قانون مجازات اسلامی به نحوی باشد که فرد فاقد اراده وقوه تمیز باشد
-
نشست قضایی
هماستناد
مسئولیت کیفری افراد ناقص العقل
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 انجام شود
مواد مرتبط 1
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 149 — قانون مجازات اسلامی
مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی «هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار اختلال ر
مقرراتِ مرتبط 2
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی نحوه نگهداری و درمان مجانین
مطابق ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در حین ارتکاب جرم دچار اختلال روانی
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی نحوه نگهداری و درمان مجانین با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در حین ارتکاب جرم دچار اختلال روانی
دکترین 8
-
مقاله
هماستناد
شیوه مقابله قانون گذار کیفری ایران با مبتلایان به اختلالات روانی خطرناک
مواد 149 و 150 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
مقاله
هماستناد
رابطه اختلالات روانی با بزهکاری و ارتکاب جرم
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392: «"هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب ج
-
مقاله
هماستناد
طرح دعوای اعسار از موارد توقف است و تقدیم اعسار م
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان می دارد: هرگاه مرتکب در زمان ا
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ بیان می دارد
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان می دارد: هرگاه مرتکب در زمان ا
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ بیان می دارد
ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان می دارد: هرگاه مرتکب در زمان ا
-
مقاله
هماستناد
قذف: عناصر تشکیل دهنده رکن مادی جرم قذف
ماده 149 قانون مجازات اسلامی این استثنا را اعمال کرده است
-
مقاله
هماستناد
نکتهٔ فقهی: قذف پدر و جد پدری نسبت به فرزند
ماده 149 قانون مجازات اسلامی
-
مقاله
هماستناد
گستره دفاع جنون در حقوق کیفری ایران و آمریکا (مقاله علمی وزارت علوم)
بر اساس قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در ماده 149
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
