بطلان: اقوال قابلیت صحت و بطلان برای جعل

در قابلیت صحّت و فساد براى جعل ، اقوال، مختلف است. ۱لف) بنابر تعریف چهارم ( انتزاعی بودن صحّت و فساد ) جعل صحّت و فساد، معنا ندارد؛ زیرا انطباق و عدم انطباق، امرى قهری است. ب) بنابر تعریف صحّت و فساد به موافقت و عدم موافقت عمل انجام گرفته با مأموربه نیز، برخى آن دو را غیر قابل جعل دانسته و گفته‌اند: موافقت و مخالفت در عبادات ، امرى واقعى است که جعل در آن راه ندارد. در معاملات نیز ترتّب و عدم ترتّب اثر به سببیّت معامله نسبت به آثارش و عدم سببیّت آن بر مى‌گردد و سببیّت ، غیر قابل جعل است. ج)برخى بین عبادات و معاملات و در عبادات بین عبادات مأموربه به امرواقعى و عبادات مأموربه به امر ظاهری یا اضطراری تفصیل داده، در معاملات و در نوع دوم از عبادات صحّت و فساد را مجعول دانسته‌اند. منبع: فوائد الاصول، ج ۴، ص ۴۰۰ · فرائد الاصول، ج۳، ص ۱۲۹ · کفایة الاصول، ص۱۸۳ تا ۱۸۴