بند چهارم - ارزیابی از سوی محکوم له

۳۵۹. گفته شد که توافق طرفین در تعیین بهای اموال منقول مورد بازداشت به ندرت روی می دهد؛ همچنین همراهی ارزیاب با مأمور اجرا در میدان بازداشت اموال منقول با دشواری های گوناگونی روبه رو است که با الزامات بازداشت اموال منقول که به ویژه سرعت را می طلبد سازگاری ندارد. اما با این همه لازمه بازداشت مال منقول، ارزیابی آن است نک ش ۳۳۷ به بعد هم از این روی قانونگذار برای اینکه حتی با وجود چنین دشواری هایی بازداشت مال منقول با تأخیر روبه رو نشود، در ماده ۷۴ ق.ا.ا.م. مقرر می دارد ... هرگاه در حین توقیف به ارزیاب دسترسی نباشد قیمتی که محکوم له تعیین کرده برای توقیف مال ملاک عمل خواهد بود. در این صورت دادورز مأمور اجرا به قید فوریت نسبت به تعیین ارزیاب و تقویم مال اقدام خواهد کرد. پس چنانچه در زمان بازداشت مال منقول طرفین در تعیین بهای اموال توافق ننمایند و دسترسی به ارزیاب نباشد بهای اموال را محکوم له حین بازداشت تعیین می نماید. دادن اختیار ارزیابی اموال منقول به محکوم له اهرم دیگری است که به ناچار در اختیار وی قرار گرفته که می تواند به وسیله آن به م. ع. فشار ناروا وارد کند؛ زیرا محکوم له می تواند با تعیین بهای ناچیز برای اموال در عمل اموال بیشتری از م. ع. بازداشت کند؛ برای نمونه اگر محکوم له تابلو فرشی را که در واقع سیصد میلیون ریال ارزش دارد یکصد میلیون ریال ارزیابی نماید خواهد توانست به جای یک تابلو فرش سه تابلو فرش یا معادل آن از سایر اموال م. ع. بازداشت کند. البته ماده ۷۴ ق.ا.ا.م. مأمور اجرا را مکلف می نماید پس از ارزیابی مال از سوی محکوم له و بازداشت آن بی آنکه لازم باشد ارزیابی محکوم له را به م. ع. ابلاغ کند و حتی بی آنکه چشم به راه اعتراض م. ع. باشد، تعیین بهای اموال بازداشت شده اقدام کند. شیوه گزینش ارزیاب دستمزد وی ابلاغ نظریه ارزیاب و اعتراض پذیر بودن آن و مرجع اعتراض در اینجا نیز همان است که گفته شد نک ش ۳۳۷ به بعد در این صورت نیز پس از رسیدن نظریه ارزیاب و قطعی شدن آن ممکن است آزادی بخشی از اموال بازداشت شده که بیش از مبلغ محکوم به و هزینه های اجرایی است در دستور کار قرار گیرد و یا اگر ارزیاب ارزش اموال را کمتر از آنچه محکوم له تعیین کرده برآورد نماید که البته کمتر روی می دهد بازداشت اموال دیگری نیز از م. ع. لازم شود؛ در هریک از دو حالت مزبور راه حل همان است که گفته شد نک ش. ۳۵۵ به بعد).