بنی قریظه: علل اختلاف با بنی نضیر

رفتار تبعیض‌آمیز و متکبرانه بنی‌نضیر با بنی‌قریظه در دریافت دیه کشتگان و مجروحانشان از مهم‌ترین علل اختلاف آن‌ها با یکدیگر بود. بر پایه گزارش مفسران، بنی‌قریظه در برابر آزادی اسیری از بنی‌نضیر و یا کشته شدن فردی از خود، تنها ۷۰ بار شتر خرما دریافت می‌کردند ؛ اما بنی‌نضیر قاتل را قصاص و یا دو برابر بنی‌قریظه دیه یا فدیه می‌گرفتند. برخی مفسران آیات ۳۷-۳۸، ۴۹ و ۵۰ سوره مائده را مربوط به پدیده تبعیض میان این دو طایفه دانسته‌اند. خداوند در آیه ۴۱ سوره مائده پیامبر را از نیت یهود در ارجاع داوری به او آگاه ساخت؛ زیرا هریک از این دو قبیله تنها در صورتی به دیدگاه او گردن می‌نهاد که به سود آن‌ها باشد و درصدد بود تا با تحریف گفتار و حکم پیامبر، آن را به سود خود تفسیر کند. در آیه ۴۲ سوره مائده خداوند پیامبر را میان داوری یا اعراض از آن‌ها مخیر ساخت: «... فَاِنْ جاؤُکَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ اَوْ اَعْرِضْ عَنْهُمْ...» داور قرار دادن پیامبر از سوی یهود در حالی صورت می‌گرفت که احکام مسائل مورد اختلاف در تورات آمده بود و پیامبران پیشین نیز بر پایه همان کتاب میان یهودیان حکم می‌کردند. منبع: جامع البیان، ج۱۰، ص۳۶۰ · کشف الاسرار، ج۱، ص۴۷۳ · جامع البیان، ج۱۰، ص۳۵۹-۳۶۰ · روض الجنان، ج۶، ص۴۱۲، مصحح:یاحقی، محمدجعفر، آستان قدس رضوی · مائده/سوره۵، آیه۴۱ · جامع البیان، ج۱۰، ص۱۴۱ · مائده/سوره۵، آیه۴۲ · جامع البیان، ج۱۰، ص۳۳۱ · جامع البیان، ج۱۰، ص۳۴۴