بنیهاشم دستکم پس از فراگیر شدن دین اسلام به سبب آنکه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) از آنها بود، از جایگاهی والا میان مسلمانان برخوردار بودهاند. بر پایه روایتی منسوب به پیغمبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) طایفه بنیهاشم به سبب رسالت او برگزیده از میان قریش است. در احادیثی در باب فضیلت بنیهاشم، استحباب عیادت بیماران خاندان هاشم و اینکه آنها سادات اهل بهشت هستند، روایت شدهاند. ۴.
۱ - حرمت صدقه بر بنیهاشم از دیدگاه فقهی، خداوند صدقه را بر بنیهاشم به طور کلی حرام کرده است. آنها شامل آل علی (علیهالسّلام)، آل جعفر ، آل عقیل و آل عباس هستند. پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) سهم ذویالقربی را به بنیهاشم و بنیمطلب میداد و به بنیعبدشمس و بنینوفل پرداخت نمیکرد و میفرمود: بنیهاشم و بنیمطلب یک طایفه هستند و در روزگار جاهلیت و نیز اسلام از یکدیگر جدا نشدهاند. البته شمار بنیهاشم از غیر طریق عبدالمطلب چندان قابل توجه نیست.
اعتقاد به برتری بنیهاشم حتی در روزگاری که از مناصب کلیدی سیاسی محروم مانده بودند، نیز به گونهای نمود یافته است. پس از رحلت پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) گروهی از مسلمانان، بنیهاشم را شایسته جانشینی وی میدانستند. حتی به لحاظ جمعیت نیز بنیهاشم را پرشمارتر از بنیامیه دانستهاند. این اندیشه که بنیهاشم به دلیل قرابت نَسَبی با رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) شایستگی ذاتی برای مقام خلافت را دارند، در آغاز سده دوم ق میان بسیاری از مسلمانان رسوخ داشته است.
از دیدگاه برخی، تفاوتی میان تیرهها و شاخههای بنیهاشم وجود نداشت. خطبه سدیف بن میمون ، شاعر بنیهاشم، در مکه در روزی که داود بن علی هاشمی این شهر را از دست بنیامیه بیرون کرد، در بر دارنده فرازهایی مهم است. در درون خاندان نیز گاهی افرادی تنها به دلیل داشتن جایگاهی در سلسله نسب، اعتبار اجتماعی مییافتند. عبدالله بن حسن بن حسن بن علی بن ابیطالب را به دلیل آن که هم از سوی پدر و هم از سوی مادر علوی بود، عبدالله محض میخواندند. همچنین عبدالصمد بن علی بن عبدالله بن عباس هاشمی را « قُعدُد بنیهاشم » میخواندند؛ زیرا با کمترین واسطه به جدّ بزرگتر میرسید. ۴.۱.
۳ - تاثیر بنیهاشم در معماری و شهرسازی مکه توجه به بنیهاشم به ویژه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) تا اندازهای بود که در خرید و فروش خانههای آنها از سوی حاکمان و والیان و حتی در معماری و شهرسازی مکه تاثیر داشته است. از آن پس مردم مکه آن را خانه ابییوسف نامیدند. یکی از درهای مسجدالحرام « باب بنیهاشم » نام داشت و پرچمی سبز بر آن افراشته بودند. این دروازه در برابر بطحاء و وادی بکّه قرار داشته است. به سال ۱۶۷ق مهدی خلیفه عباسی (حک: ۱۵۸ق - ۱۶۹ق ) کار نوسازی و افزایش فضای مسجدالحرام را انجام داد.
او فرمان داد که معماران ساختمان مسجد را به گونهای طراحی کنند که خانه کعبه در وسط قرار گیرد. در نتیجه این کار، بر وسعت باب بنیهاشم افزوده شد. این در را «باب عباس بن عبدالمطلب» نیز میگفتند؛ زیرا از یک سوی در برابر خانه عباس بن عبدالمطلب قرار داشته است. نماز بر جنازهها در آن مکان برپا میشده است. ۴.۱.
۴ - مدح بنیهاشم توسط شاعران و نویسندگان بسیاری از شاعران و نویسندگان مسلمان نیز در ستایش بنیهاشم از یکدیگر سبقت میجستند. زیرا این خاندان در مشرق و مغرب پراکندهاند. ۸۲۸ق ) کتابی با نام عمدة الطالب فی انساب آل ابیطالب نگاشت.
منبع: وسیلة الاسلام، ص۳۵ · ذخائر العقبی، ص۱۴ · ذخائر العقبی، ص۱۵ · السرائر، ج۱، ص۴۵۷ · ذخائر العقبی، ص۱۶ · زادالمعاد، ج۳، ص۹۴ · السیرة الحلبیه، ج۱، ص۴۴ · الاکتفاء، ج۲، ص۱۷۰ · التحفة اللطیفه، ج۱، ص۵۹-۶۰ · التراتیب الاداریه، ج۱، ص۲۲۵ · تاریخ دمشق، ج۳۷، ص۴۸۷ · اعلام النبوه، ص۱۹۳ · لسان العرب، ج۱، ص۶۱۵ · اخبار مکه، ج۳، ص۱۱۸-۱۱۹ · مقاتل الطالبیین، ص۱۷۸ · لسان العرب، ج۳، ص۳۶۲، «قعد.» · السیرة الحلبیه، ج۱، ص۹۱ · اخبار مکه، ج۲، ص۱۵۴ · اخبار مکه، ج۲، ص۱۷۴ · الاکتفاء، ج۱، ص۲۵ · التحفة اللطیفه، ج۱، ص۲۰۶ · مقاتل الطالبیین، ص۲۴-۲۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
