دکترین
بودجه عمومی و اصول تنظیم آن (فقه سیاسی): اصول بنیادین تنظیم بودجه عمومی
دولت در تنظیم بودجۀ عمومى در حقیقت اصول زیر را مدنظر قرار مى‌دهد: ۳.
۱ - اهداف کلان و راهبردی • نقش دولت در اقتصاد ملى و رشد و توسعۀ آن؛ • کلان نگرى و رسیدن به الگوى جامع و چند منظوره متناسب با ویژگى‌هاى اجتماعى و ساختارهاى ملى و ضرورت‌ها و تنگناهاى موجود؛ • اعداد، ارقام و به‌طورکلى سیاست‌هاى مالى بودجه باید در خدمت اهداف برنامه از قبیل تحقق عدالت اجتماعى، توسعه اشتغال و رشد اقتصاد ملى باشد؛ • انسجام بین بخش‌هاى مختلفى که در بودجه پیش‌بینى مى‌شود باید به‌صورت هدفدار و متناسب با برنامه و عدم انحراف از آن داشته باشد؛ • نگاه به شاخص‌هاى تعیین‌کننده تولید ناخالص ملى و تولید ناخالص داخلى و معادلات به نسبت پیچیده بین آن دو که در حساب‌هاى ملى، محاسبات و عملیات مالى کشور را رقم مى‌زنند. ۳.
۲ - مدیریت منابع و تعهدات مالی • پیگیرى توأم با محاسبات دقیق منابع مالى حال و آینده کشور؛ • ارزیابى توانمندى‌ها و امکانات مالى در قبال تعهدات گذشته، حال و آینده؛ • پیش‌بینى موازنه و تعادل بین درآمدها و هزینه‌هاى عمومى در دراز مدت. ۳.
۳ - سازوکارهای اجرایی و نظارتی • سازماندهى و مدیریت مالى دولت در بعد وصول و مصرف منابع مالى عمومى؛ • استفاده از بودجۀ عمومى به‌عنوان ابزار سیاستگذاری‌هاى کوتاه مدت؛ • تمرکز امور مالى و ایجاد خزانه‌دارى واحد و تحول نظام‌هاى حسابدارى و ثبت‌وضبط وقایع مالى دولت؛ • پیش‌بینى نظام‌هاى نظارتى و ارزیابى براى دستیابى بهینه به صحت اسناد مالى؛ • مرحله‌اى کردن تنظیم بودجۀ عمومى؛ • مشارکت کلیه دستگاه‌هاى اجرایى ذیربط و سیاست انبساط در تصمیم‌گیرى‌هاى برنامه‌اى و بودجه‌اى و اتخاذ سیاست تصمیم‌گیرى به‌طریق از قاعده به رأس مخروط. ۳.
۴ - اولویت‌بندی و بهینه‌سازی مصارف • اولویت‌بندى در هزینه‌ها و بهینه‌سازى مصارف. ۳.
۵ - مدیریت کسری بودجه • پذیرش آفت برنامه‌اى کسرى بودجه به‌هنگام ضرورت ناشى از واقع‌بینى در محاسبۀ درآمدها و عدم کاهش‌دادن به حجم فعالیت‌هاى اقتصادى دولت به‌ویژه در هزینه‌هاى ضرورى مانند بهداشت، آموزش و تحقیقات؛ • اتخاذ تدابیر لازم براى کسرى بودجه از طرق قانونى و کم تورم‌زا، مانند انتشار اوراق قرضه و تعطیل وظایف غیرضرورى و تعهدات کم فایده دولت.
۴ - فرآیند دوسطحی تنظیم بودجه تنظیم بودجه عمومى اغلب در دو مرحله انجام مى‌شود: • مرحله اول: تهیه پیش‌نویس تخصصی؛ • مرحله دوم: بررسی، تصویب و تبدیل به قانون. ۴.
۱ - تهیه پیش‌نویس تخصصی این مرحله، مرحلۀ به نسبت طولانى تهیۀ اعداد و ارقام بودجه است که از ماه‌ها قبل توسط یک سازمان دولتى ( برنامه و بودجه ) از منابع مختلف اطلاعاتى تحت تأثیر متغیرهاى برونى و درونى ب. ت. ب. شرایط حاکم جمع‌آورى و سپس با پیش‌بینى یا برآورد و با استفاده از روش‌هاى آمارى، منابع درآمد دولت و میزان انتظاراتى که دولت از هرکدام از آنها دارد بررسى مى‌شود. در کنار آن، میزان مصارف درآمدها و طبقه‌بندى آنها مشخص شده و در نهایت در قالب یک مؤلفه پیش لایحه توسط سازمان برنامه و بودجه تقدیم دولت مى‌گردد. د. ا. م. در حقیقت تخصصى‌ترین کار بودجه انجام مى‌شود و کارشناسان از بخش‌هاى مختلف، اطلاعات، اعداد و ارقام لازم را در اختیار تهیه‌کنندگان بودجه قرار مى‌دهند. ۴.
۲ - بررسی، تصویب و تبدیل به قانون در این مرحله، پس از تقدیم لایحه مزبور به دولت آغاز مى‌شود و در کمیسیون ویژه دولت ب. ت. ب. اصول کلى و معیارهاى حاکم بر بودجه عمومى و اهداف برنامه‌اى و سیاست‌هاى کلى اقتصادى دولت تمامى تبصره‌ها بازنگرى و تجزیه و تحلیل مى‌شود. ماحصل آنکه به تأیید هیأت دولت مى‌رسد عبارت از لایحه‌اى است که در یک ماده و چند تبصره به مجلس شورای اسلامی توسط رییس‌جمهور تقدیم مى‌شود.
منبع: فقه سیاسی، ج۷، ص۵۸۹-۵۹۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.