بیابان: معادلهای عربی بیابان

معادلهای عربی آن عبارت‌اند از: واحه ، صحراء ، قراح : زمین بی‌ آب و گیاه ، تیه : بیابانی که در آن راه گم می‌شود ، قیع : زمین پهناور و همواری که آبادی، گیاه ، زراعت و درخت ندارد صَفْصَف: نرم و هموار، بدون گیاه ، فلات و ساهره : زمین صاف یا خالی از گیاه و زمین بیابانی. ولی باید توجه داشت که «بَرّ» به معنای مطلق خشکی است و غالباً در مقابل بحر ( دریا ) به کار رفته و «بدو» در برابر حضر ( شهر یا روستانشینی) قرار گرفته و معنای بادیه‌نشینی را می‌رساند و «وادی» به نظر بیش‌تر اهل لغت و تفسیر به شکاف بین کوهها و بیشه‌ها که محل عبور سیل است گفته می‌شود؛ ولی برخی واژه‌شناسان معاصر آن را به معنای مطلق هر آنچه که در امتدادی دارای گستردگی است دانسته و تعریف مشهور را از مصادیق آن می‌شمرد. همچنین «جرز» به زمینی می‌گویند که بر اثر بی‌آبی یا چَرای‌بی‌رویه، گیاهان خود را از دست داده، گرچه قابلیت رویش گیاه را داراست؛ ولی در بیابان تنها گیاهان خاص و محدودی می‌روید. مفهوم آیه‌۲۷‌سجده مؤید این معناست: «اَوَلَم یَرَوا اَنّا نَسوقُ الماءَ اِلَی الاَرضِ الجُرُزِ فَنُخرِجُ بِهِ زَرعـًا تَأکُلُ مِنهُ اَنعـمُهُم واَنفُسُهُم...» ، به علاوه تطبیق آیه بر نواحی میان شام ، مصر یا یمن از سوی برخی مفسران که سرزمینهای غیر بیابانی است، تأیید دیگری بر تفاوت معنایی جرز با بیابان است. « بلد میت » را نیز برخی مفسران به معنای بیابان دانسته‌اند ؛ ولی مفهوم و سیاق آیه با آن ناسازگار است و به نظر می‌رسد منظور از آن زمین بایر باشد، به هرحال نمی‌توان واژگان اخیر را کاملا منطبق با معنای بیابان‌دانست. منبع: المنجد، ص ۸۸۳، «واح» · لسان العرب، ج ۱۱، ص ۹۲، «کویر» · المنجد، ص ۶۷، «تاه» · مائده/سوره۵، آیه۲۶ · مفردات، ص ۶۸۸، «قیع» · لسان العرب، ج ۷، ص ۳۶۴، «صفصف» · المیزان، ج ۲۰، ص ۱۸۶ · التبیان، ج ۱۰، ص ۲۵۴ · مفردات، ص ۱۱۴، «برّ» · مفردات، ص ۱۱۳ · التبیان، ج۶، ص ۲۳۸ · التحقیق، ج ۱۳، ص ۷۴، «ودی» · دائرة المعارف قرآن کریم، جلد ۶، ص۳۹۱ · سجده/سوره۳۲، آیه۲۷ · الکشاف، ج ۳، ص ۵۱۶ · مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۲۳ · تفسیر ابن کثیر، ج ۳، ص ۴۷۲ · اعراف/سوره۷، آیه۵۷ · روض الجنان، ج ۸، ص ۲۳۰