دکترین
بیتوته: احکام فقهی بیتوته
در متون حدیثی امامیان و اهل سنت دعاها و اذکاری ویژه برای بیتوته کننده در شب عرفه سفارش شده است. استحباب بیتوته امیر الحاج در شب عرفه در منا نیز در روایات و منابع فقهی تاکید شده است. اینان کار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را دلیل وجوب ندانسته و آن را اعم از واجب و مستحب شمرده و در مدلول احادیث مورد استناد نیز مناقشه کرده‌اند. به باور حنبلیان ، بیتوته نیمه دوم شب در مشعر واجب است. پشتوانه آن‌ها سیره نبوی و احادیث است.
مالکیان بیتوته شب عید قربان را در مشعر واجب ندانسته و کمترین مقدار توقف واجب را درنگی برابر با زمان نماز خواندن و فرود آمدن از مرکب و گستردن اسباب سفر شمرده‌اند. حنفیان بیتوته مشعر را حتی اگر کوتاه باشد، مستحب شمرده و تنها وقوف میان طلوع فجر دوم تا طلوع خورشید را واجب دانسته‌اند. بیشتر فقیهانی که بیتوته شب عید قربان در مشعر را واجب شمرده‌اند، در صورت ترک این واجب، به وجوب کفاره باور دارند. ۴.
۴ - بیتوته شب‌های ایام تشریق در منا فقیهان اسلامی و مذاهب دیگر دیدگاه‌های مختلفی در این زمینه دارند: ۴.۴.
۱ - وجوب بیتوته امامیان، شافعیان ، مالکیان و حنبلیان به پشتوانه احادیث، بیتوته شب‌های یازدهم و دوازدهم ذی‌حجه از شب‌های ایام تشریق را در سرزمین منا واجب دانسته‌اند. بیتوته در منا به معنای توقف شبانه در آن است و خواب یا بیدار بودن یا انجام دادن کاری ویژه در آنجا شرط نیست. ۴.۴.
۳ - مقدار بیتوته مقدار بیتوته واجب به پشتوانه احادیث و سیره پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به باور امامیان از غروب آفتاب تا نیمه شب و به باور بیشتر فقیهان اهل سنت، بخش اعظم شب است. حنفیان به پشتوانه برخی روایات، بیتوته این شب‌ها را در منا مستحب شمرده‌اند. بیشتر فقیهان به پشتوانه این روایت و احادیث دیگر، ترک بیتوته در منا را جایز ندانسته و تنها مواردی چون آب‌رسانی به حاجیان و شتربانی را استثنا کرده‌اند. اما حنفیان تجویز پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را دلیل واجب نبودن بیتوته در منا دانسته‌اند.
برخی حدّ واجب از این عبادت را تا نیمه شب دانسته و موارد اضطراری مانند خوردن و آشامیدن یا چیره شدن خواب بر انسان را استثنا کرده‌اند. البته در منابع فقه شافعی آرایی دیگر نیز یاد شده است. ولی باور مشهور آن‌ها وجوب قربانی کردن گوسفند به عنوان کفاره در این فرض است. از جمله آن‌ها که در حال احرام از مباشرت جنسی یا صید خودداری یا در روز دوازدهم از منا به سوی مکه کوچ نکرده‌اند. و برای کسی که صید را گرفته و نکشته احتیاط (واجب) آن است که بیتوته کند....
و از آن دسته‌ها کسی است که در احرام حج یا عمره از زن‌ها اجتناب نکرده است، چه به صورت وطی در دُبُر باشد یا قُبُل، همسرش باشد یا بیگانه؛ و از آن دسته‌ها کسی است که روز دوازدهم از منی کوچ نکرده و به غروب شب سیزدهم رسیده است.» پس این سه دسته باید شب سیزدهم را تا نصف شب در منی بیتوته کنند. دوم: کسی که بر مال قابل اعتنای خودش (که در مکه دارد) بترسد که در مکه تلف گردد یا دزدیده شود. سوم: چوپان ها، هنگامی که نیاز داشته باشند که حیوانات خود را در شب بچرانند.
پنجم: کسی که در مکه ، شب را تا طلوع فجر به عبادت مشغول باشد و ب. غ. عبادت، مشغول نباشد مگر کارهای ضروری مانند خوردن و آشامیدن به قدر نیاز و تجدید وضو و غیر این‌ها و ترک بیتوته در منی برای کسی که در غیر مکه مشغول عبادت باشد جایز نیست حتی اگر در بین راه مکه به منی باشد بنابر احتیاط (واجب).
منبع: صحیح البخاری، ج۲، ص۱۲۹ · الموطّا، ج۱، ص۳۲۴ · الکافی فی الفقه، ص۱۹۸ · المدونة الکبری، ج۱، ص۴۱۱ · صحیح مسلم، ج۲، ص۹۵۳ · اقبال الاعمال، ج۲، ص۴۹-۵۶ · المصنف، ج۶، ص۱۰۳ · الکافی، ج۴، ص۵۱۹ · السرائر، ج۱، ص۶۱۲ · الاستبصار، ج۲، ص۲۵۴ · السرائر، ج۱، ص۵۸۵ · الکافی، ج۴، ص۴۶۸ · مدارک الاحکام، ج۷، ص۴۲۳ · تذکرة الفقهاء، ج۸، ص۳۷۴ · مستند الشیعه، ج۱۲، ص۲۴۸-۲۴۹ · کتاب الحج، ج۵، ص۱۶۲ · فتح العزیز، ج۷، ص۳۸۸ · المغنی، ج۳، ص۳۳۷ · صحیح البخاری، ج۲، ص۱۷۸ · المغنی، ج۳، ص۳۷۶ · مواهب الجلیل، ج۳، ص۱۲۰ · بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۳۶ · الکافی فی الفقه، ص۲۱۴ · صحیح مسلم، ج۴، ص۴۲ · المختصر النافع، ص۹۶ · الام، ج۲، ص۲۳۶ · المغنی، ج۳، ص۳۹۷ · صحیح البخاری، ج۲، ص۱۶۷، ۱۹۲ · تحریر الاحکام، ج۲، ص۷ · تحریر الاحکام، ج۲، ص۸ · کفایة الاحکام، ج۱، ص۳۵۷ · من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۷۸ · اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۴۵ · محمد بن علی، المقنع، ص۲۸۷ · صحیح البخاری، ج۲، ص۱۶۷ · المبسوط، ج۴، ص۲۴-۲۵ · سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۰۱۹ · مسند احمد، ج۳۹، ص۱۹۲ · الکافی، ج۴، ص۵۱۴ · تذکرة الفقهاء، ج۸، ص۳۵۶ · الدروس، ج۱، ص۴۵۹ · مواهب الجلیل، ج۳، ص۱۱۹ · المجموع، ج۸، ص۲۴۷ · المقنعه، ص۴۲۱ · المغنی، ج۳، ص۳۹۸ · الشرح الکبیر، ج۳، ص۴۷۹ · سنن الدارقطنی، ج۳، ص۲۷۰ · الکافی، ج۴، ص۵۱۵ · کشف اللثام، ج۶، ص۲۴۰ · النهایه، ص۲۶۸-۲۶۹ · فتح العزیز، ج۷، ص۳۹۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۱، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۲، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۲، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۱، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۱، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۳ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۲، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۲، کتاب الحج، القول فی المبیت بمنی، مسالة ۸ · المبسوط، ج۱، ص۳۸۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.