بئر (فقه): نکته

ملاک احیا و مالکیت چاه و مقدار حریم آن از جمله احکام چاه است که در تحریرالوسیله بیان شده است. البته ب. غ. از بعضی از تصرفاتی که بیان آن‌ها در کتاب طهارت گذشت.» ۹. ۲ - ملاک احیای چاه در زمین موات «یحصل احیاء البئر فی الموات؛ بان یحفرها الی ان یصل الی الماء، فیملکها بذلک، وقبل ذلک یکون تحجیراً لا احیاءً.» یعنی: احیای چاه در زمین موات به حفر نمودن آن تا اینکه به آب برسد، حاصل می‌شود، پس با این کار مالک آن می‌گردد و قبل از آن تحجیر است، نه احیا. ۹. ۳ - حریم چاه چاه همانند چشمه و... به دو معنی، حریم دارد. یک حریم به منظور ممکن شدن استفاده و تسهیل سازی انتفاع از آن است، در این‌باره در تحریرالوسیله آمده است: «حریم‌ چاه‌ مقداری است که برای کشیدن آب و استفاده از آن احتیاج دارد از جایی که کسی‌که آب از چاه می‌کشد می‌ایستد در صورتی‌که استفاده از چاه با دست باشد؛ و جای دولاب و تردّد چهارپا است در صورتی‌که استفاده از آن به وسیله این‌ها باشد؛ و جای ریختن آب و جایی که در آنجا جهت آب دادن گله یا زراعت از قبیل حوض و مانند آن آب جمع می‌شود؛ و شصت ذراع است در صورتی‌که به جهت زراعت و غیر آن باشد؛ چاه‌ فاضلاب یا مستراحی در نزدیکی چاه‌ همسایه احداث کند که موجب فساد آب آن شود، بلکه و همچنین است اگر چاهی را در نزدیکی چاه‌ او حفر نماید که موجب کم شدن آب چاه‌ همسایه شود و این به جهت جذب چاه‌ دومی از آب چاه‌ اولی باشد و اما اگر از جهت این باشد که دومی عمق بیشتری دارد و در سمت مجرای آب قرار گرفته است که آب از رگه‌های زمین، قبل از آن‌که به چاه‌ اول برسد به این چاه‌ سرازیر می‌شود، ظاهراً مانعی ندارد و تشخیص این دو صورت به درک صاحبان حدس صائب از اهل خبره م. ب..» منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۳۳، کتاب احیاء الموات و المشترکات، مسالة ۲۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۲۵، کتاب احیاء الموات و المشترکات، تکملة، مسالة ۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۱۵، کتاب احیاء الموات و المشترکات، مسالة ۷ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۱۵، کتاب احیاء الموات و المشترکات، مسالة ۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۱۸، کتاب احیاء الموات و المشترکات، مسالة ۱۶