در سال بعد، دوازدهم بعثت، دوازده نفر از اهل یثرب که ده نفر آنان از خزرج و دو نفر از اوس و به نقلی دیگر نُه نفر از خزرج و سه نفر از اوس بودند با پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در عقبه ملاقات نموده و با ایشان بیعت نمودند. درباره تعداد پیمانهایی که در عقبه بین اهل یثرب و مسلمانان صورت گرفت، نظر مشهور انعقاد دو بیعت میباشد؛ لیکن برخی مورخین اولین دیدار دسته شش نفری خزرجیان را نخستین بیعت دانسته و بیعتهای سال دوازدهم و سیزدهم را به ترتیب پیمان عقبه دوم و سوم ذکر کردهاند. ۳.
۱ - نامگذاری بیعت این پیمان از جهت محل برگزاری و به همراه داشتن پیمانی دیگر در سال بعد به عقبه اول مشهور گشت. همچنین آن را «بیعةالنساء» نیز خواندهاند. آن چنان که در ذیل مشاهده میشود در این بیعت هیچ زنی شرکت نداشت، لیکن از آن جهت که تا بدان روز پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) مامور به جنگ با کفار نشده و در پیمان، همانند بیعت با زنان شرط جنگ وجود نداشت، بدین نام نیز مشهور شد. نتیجه وفاداری به این پیمان، ورود به بهشت شمرده شد و عاقبت پایبند نبودن به آن، بر عهده خداوند دانسته شد که اگر بخواهد، کیفر میدهد یا میآمرزد.
شوکانی، اقرار به رسالت پیامبر، امر به معروف ، نهی از منکر و ستیز نکردن درباره جانشینی پیامبر را نیز به آن شروط افزوده است. پیامبر مصعب بن عمیر را که جوانی خوش سیما و آشنا به قرآن بود، به یثرب فرستاد و به او فرمان داد تا ضمن دعوت مردم آن دیار، به آنها قرآن بیاموزد و با آنها نماز بگزارد. در روایتی دیگر آمده که پس از مدتی اهل یثرب طی نامهای از پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) درخواست مُبَلّغ نمودند و ایشان مصعب را به یثرب اعزام نمودند.
وی در خانه "اسعد بن زراره" منزل نموده و امامت جماعت مسلمانان یثرب را نیز بر عهده داشت. (برخی معتقدند مصعب بعد از پیمان عقبه دوم به یثرب اعزام شد؛ اما عدهای دیگر نیز معتقدند پس از اعزام، وی پس از پیمان عقبه اول به مکه بازگشت و همراه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) مجدداً به مدینه مهاجرت نمود. تبلیغ دین در بین مردم تا بدانجا موفقیتآمیز بود که تا هجرت پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در سال بعد اکثر مردم یثرب مسلمان شده بودند. همین مساله زمینه را برای انعقاد بیعت عقبه دوم مبنی هجرت رسولخدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) به یثرب و بر دفاع همه جانبه یثربیان از ایشان را فراهم ساخت. ۳.
۶ - مسجد البیعه مسلمانان در مکان بیعت عقبه مسجدی ساختند که بعدها به مسجد بیعت مشهور شد. این مسجد به سال ۱۴۴ق. به دست منصور عباسی و به سال ۶۲۹ق. به دست مستنصر بالله بازسازی یا تعمیر شد و طی قرنها از مساجد مورد توجه مسلمانان بوده است؛ یکی از محققان که از نزدیک این مسجد را دیده، مساحت آن را در واپسین بازسازی ۳۷۵ متر مربع دانسته و آن را بدون سقف خوانده و گفته است: این مسجد به همان شکل تا سال ۱۴۲۳ق. باقی بود.
منبع: السیرة النبویة، ج۱، ص۴۳۱، بیروت، دار المعرفه، بیتا · امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۳، تحقیق محمد عبدالحمید النسیمی، بیروت، دار الکتب العلمیه · الدرر، ص۶۷ · الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۷۱، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق، چاپ دوم · الصحیح من سیرة النبی (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)، ج۱، ص۱۹۹، بیروت، دار الهادی، دارالسیره، ۱۴۱۵ق.، چاپ چهارم · انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵ · اسد الغابه، ج۶، ص۳۱۷ · امتاع الاسماع، ج۱، ص۵۴ · سبل الهدی، ج۳، ص۱۹۳ · تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۳۵۶، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷، چاپ دوم · فتح القدیر، ج۲، ص۴۰۹ · مسند احمد، ج۵، ص۳۱۳ · الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۲۰ · السیرة النبویة، ج۱، ص۴۳۴ - ۴۳۵، بیروت، دار المعرفه، بیتا · الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۲۰، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق، چاپ دوم · انساب الاشراف، ج۱، ص۲۳۹-۲۴۰، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۷ق · السیرة النبویة، ج۱، ص۴۳۷، بیروت، دار المعرفه، بیتا · السیرة النبویة، ج۱، ص۴۴۲، بیروت، دار المعرفه، بیتا · السیرة النبویة، ج۱، ص۴۳۵، بیروت، دار المعرفه، بیتا · دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعة، ج۲، ص۴۴۱، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۵ق · الصحیح من سیرة النبی (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)، ج۳، ص۳۱۳، بیروت، دار الهادی، دارالسیره، ۱۴۱۵ق.، چاپ چهارم · السیرة النبویة، ج۱، ص۴۳۸۴۳۵، بیروت، دار المعرفه، بیتا · اتحاف الوری، ج۲، ص۱۸۰ · اتحاف الوری، ج۳، ص۳۸ · التاریخ القویم، ج۵، ص۳۰۹ · آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۴۲-۱۴۳
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
