بیعت عقبه اول: دعوت به اسلام

پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با استفاده از هر فرصت به ویژه موسم حج که قبایل از مناطق مختلف برای انجام مناسک حج به مکه می‌آمدند، استفاده کرده و مردم را به اسلام دعوت می‌نمودند؛ هرچند موانع و مشکلاتی که از سوی مشرکان مکه ایجاد می‌شد را نیز باید در نظر داشت. دعوت پیاپی او زمینه آشنایی مردم یثرب را با اسلام که پیوسته به مکه آمد و شد داشتند، فراهم ساخت. آن‌ها ب. ت. ب. آگاهی‌های اجمالی که از طریق بشارت‌های یهود به بعثت پیامبر داشتند، به راحتی اسلام را پذیرفتند. منابع از این افراد با اختلاف بسیار یاد کرده‌اند. اسلام آوردن این شمار از خزرجیان به سال ۱۱بعثت، زمینه آشنایی بیشتر یثربیان را با دین جدید فراهم آورد؛ به گونه‌ای که به سال ۱۲ بعثت، ۱۰ تن از خزرجیان و دو تن از اوسیان پس از دیدار با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در عقبه، با او بر حمایت از اسلام پیمان بستند. این پیمان به بیعت اول عقبه مشهور شد. از آن جا که در این پیمان از حمایت‌های یثربیان از پیامبر در جنگ‌ها یاد نشد، به « بیعة النساء » نیز شهرت یافت. برخی بر آنند که به سبب مشابهت مضامین بیعت اول عقبه به بیعت با زنان ، آن را «بیعت نساء» گفتند. اما بیعت النساء پس از فتح مکه صورت پذیرفت. ۲. ۱ - ایمان آوردن یثربیان بنابر نقلی " ایاس بن معاذ " از قبیله اوس که در راس یک گروه برای هم‌پیمانی با قریش بر ضد قبیله خزرج که نتیجه آن «جنگ بعاث» بود، در زمره اولین یثربیانی است که با وجود نهی همراهانش به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ایمان آورد. در برخی منابع نام "اسعد بن زراره" و "ذکوان بن ‌عبد قیس" به عنوان اولین مسلمانان ذکر شده است. همچنین پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با گروه شش نفره‌ای از طوایف مختلف قبیله خزرج در جمره عقبه در منی ملاقات نمودند. پس از دعوت آنان به پرستش خداوند ، پیام اسلام را بر آنان عرضه داشته و قرآن تلاوت فرمودند. این امر باعث شد خزرجیان ضمن ایمان آوردن متعهد شوند به تبلیغ این آیین جدید در بین قوم خود نیز بپردازند پس از بازگشت، جریان ملاقات با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به اطلاع یثربیان رسانده و مردم را به اسلام دعوت نمودند. ۲. ۲ - عامل گرایش یثربیان به اسلام اطلاع ضمنی اوس و خزرج از ظهور یک پیامبر از زمان‌های پیشین عامل مهمی در گرایش آنان به اسلام به شمار می‌آید. اهل یثرب که عمدتاً بت‌پرست بودند، از یهودیانی که در جوار آنان می‌زیستند، شنیده بودند، رسولی مبعوث خواهد شد که با کمک وی اوس و خزرج را نابود خواهند کرد. زمانی که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اسلام را بر خزرجیان عرضه داشت، تعدادی از آنان اذعان داشتند، این همان پیامبری است که یهود وعده داده بود. ثابت شدن راستی دعوت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) از یک سو و تهدید یهود از سوی دیگر، آنان را بر آن داشت که به سرعت و پیش از ایمان یهود ، اسلام آورند.‌ همچنین وجود دشمنی و نبرد در بین اهل یثرب این امید را در بین خزرجیان ایجاد کرد که ایمان به دین اسلام، انگیزه مهمی برای رفع اختلافات و بهترین گزینه برای ایجاد وحدت خواهد بود. منبع: السیرة النبویة، ج‌۱، ص۴۱۶، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا · السیرة النبویة، ج‌۱، ص۴۲۲، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا · انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵ · السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۲۹۱-۲۹۲ · الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۷۰ · الدرر، ص۷۶ · السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۲۹۲ · الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۱۹ · الدرر، ص۷۰ · الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۲۰ · تاریخ الاسلام، ج۱، ص۹۵ · امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۹۸ · السیرة النبویة، ج‌۱، ص۴۲۷-۴۲۸، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا · الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۶۹-۱۷۰، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق، چاپ دوم · الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۷۰ · المعجم البلدان، ج۴، ص۱۳۴، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۹ق · السیرة النبویة، ج‌۱، ص۴۳۰۴۲۸، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا · السیرة النبویة، ج‌۱، ص۴۲۸ -۴۲۹، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا · الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۷۰، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق، چاپ دوم