بیمار به لحاظ موقعیت خاص خود دارای احکام خاصی نیز م. ب. که ذیلا اشاره میشود: ۳.
۱ - وجوب درمان در صورت بیم بر جان بر بیمار واجب است در صورت بیم بر جان خود به سبب ترک درمان ، خود را درمان کند؛ در این صورت بر پزشک نیز درمان او واجب خواهد بود. ۳.
۲ - جزء معونه بودن هزینههای درمان هزینههای پرداختی بابت بیماری خود و اعضای خانواده ، جزء مئونه به شمار میرود که خمس بدان تعلّق نمیگیرد. ۳.
۳ - امتداد بیماری تا رمضان آینده کسی که به سبب بیماری نتوانسته ماه رمضان روزه بگیرد، در صورتی که بیماریاش تا رمضان آینده ادامه یابد بنابر مشهور، قضای آن ساقط میشود؛ لیکن باید به جای هر روز یک مدّ طعام به عنوان فدیه بپردازد. ۳.
۴ - حکم «محصور» یا «محصر» در حج کسی که پس از احرام بر اثر بیماری از اتمام مناسک حج یا عمره بازمانده است میتواند با انجام دادن اعمال ویژهای از احرام خارج شود. به چنین فردی « محصور » یا « محصر » گفته میشود. پس «اگر مریض بعد از فرستادن قربانی یا قیمت آن، خوب شود و بتواند به مکه برسد حج بر او واجب است، پس اگر به احرام تمتع محرم باشد و به اعمال برسد که هیچ و اگر وقت برای وقوف عرفات بعد از انجام عمره ضیق باشد حج افراد به جا میآورد و احتیاط آن است که نیّت عدول به حج افراد نماید، سپس بعد از حج، عمره مفرده به جا آورده و از حجة الاسلام کفایت میکند. و اگر در وقتی به مکه برسد که به وقوف اختیاری مشعر نمیرسد، عمرهاش به عمره مفرده تبدیل میشود، و احتیاط آن است که قصد عدول (به عمره مفرده) نماید و خود را مُحل کند و درصورتیکه شرایط حاصل شود در سال آینده حج واجب را بیاورد. و مصدود در این مطلب؛ مانند محصور است.» ۳.
۵ - ازدواج بیمار و مرگ قبل از دخول اگر بیمار با زنی ازدواج کند و قبل از دخول، با آن بیماری بمیرد، عقد باطل میشود. در نتیجه زن از مرد ارث نمیبرد و مهر و نیز عدّه برای زن ثابت نمیگردد. اگر مرد مریض در مرضش ازدواج کند چنانچه به زن دخول نماید یا از آن مرض خوب شود، از همدیگر ارث میبرند. و اگر در مرضش بمیرد و دخول نکرده باشد عقد باطل است و برای زن، مهر و همچنین میراثی نیست. و همچنین است اگر زن در مرض مرد که متصل به موت است قبل از دخول بمیرد مرد از او ارث نمیبرد. و اگر زن درحالیکه مریض است ازدواج کند و شوهر مریض نباشد سپس زن یا مرد بمیرند از همدیگر ارث میبرند. و در دخول فرقی بین قُبُل و دُبر نیست. چنان که ظاهراً آنچه معتبر است این است که مرگ مرد قبل از خوب شدن، مقارن این مرض اتفاق بیفتد نه آنکه مردن او به جهت این مرض باشد؛ پس اگر در این مرض به علت دیگری هم بمیرد از همدیگر ارث نمیبرند. و ظاهر آن است که طولانی بودن مرض و کوتاهی آن فرق نمیکند. و اگر مرض شبیه ادواری باشد، بهطوری که در وقتی که وقفه پیدا میکند، گفته میشود که خوب نشده است چنانچه در آن بمیرد ظاهراً توارثی نیست و احتیاط (مستحب)، مصالحه نمودن است. ۳.
۶ - زن مطلقه در بیماری منجر به فوت شوهر زنی که در بیماری منجرّ به مرگ شوهرش طلاق داده شده است از او ارث میبرد هرچند مرگ شوهرش پس از اتمام عدّۀ او اتفاق بیفتد؛ مشروط بر اینکه فاصلۀ بین طلاق و فوت بیش از یک سال نباشد و اگر مرد از آن بیماری بهبود یابد، سپس بمیرد، زن تنها در زمان عدّۀ طلاق رجعی ارث میبرد؛ بنابر فرض اخیر اگر مرگ بعد از تمام شدن عدّه یا دوران عدّۀ طلاق بائن رخ دهد زن ارث نمیبرد. و بهشرط آنکه شوهر از مرضی که زن را در آن مرض طلاق داده خوب نشود؛ پس اگر از آن مرض خوب شود سپس مریض گردد و لو اینکه مثل همین مرض را پیدا کند، زن از او ارث نمیبرد. و اگر زن قبل از تمام شدن سال در مرض شوهر بمیرد، مرد از زن ارث نمیبرد، مگر اینکه در عده رجعی باشد.» ۳.
۷ - بیماری در فرد حضانت کننده بنابر قولی، از جمله شرایط فردی که عهدهدار حضانت کودک میگردد آن است که مبتلا به بیماری مسری همچون جذام ، پیسی و نیز بیماریای که فرد را زمینگیر میکند، نباشد. ۳.
۸ - طلاق در بیماری طلاق دادن مکروه است. این کراهت برای بیمار شدیدتر است. ظاهر کلمات برخی قدما عدم جواز آن در حال بیماری است لیکن اگر طلاق دهد، طلاق صحیح م. ب.. ۳.
۹ - جنایت منجر به بیماری و سپس مرگ در اینکه جنایت منجرّ به بیماری و سپس مرگ مجنیّعلیه بر اثر آن، قتل عمد به شمار میرود تا بر جانی قصاص ثابت گردد یا تفصیل بین قصد قتل و عدم آن است- که در صورت اوّل، قتل عمد و در صورت دوم قتل غیرعمد است و دیه ثابت میگردد- اختلاف است. و با قصد قتل ، قود بر او م. ب.. ۳.
۱۰ - رطوبت خارج شده از بیمار رطوبتی که از بیمار خارج شده است و منیّ بودن آن معلوم نیست، در صورتی که با شهوت یا با شهوت همراه با سستی بدن- بنابر اختلاف اقوال- خارج شده باشد حکم به منیّ بودن آن میشود.
منبع: کتاب المکاسب، ج۲، ص۱۴۰ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۴-۲۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۸۸، کتاب الحج، القول فی الصد و الحصر، مسالة۱۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۹۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۲۵، کتاب المواریث، المقصد الثانی فی المیزاث بسبب الزوجیة، مسالة۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام، ج۳۲، ص۱۴۷-۱۵۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۲۵، کتاب المواریث، المقصد الثانی فی المیزاث بسبب الزوجیة، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۸۷-۲۸۹ · المقنعة، ص۶۷۲ · جواهر الکلام، ج۳۲، ص۱۴۷-۱۴۸ · جواهر الکلام، ج۴۲، ص۲۳-۲۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۴۵، کتاب القصاص، القسم الاول فی قصاص النفس، القول فی النفس، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · العروة الوثقی (و حواشی)، ج۱، ص۲۷۷-۲۷۸
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
