⚠
1
هلداع ياهب رد کلام شزرا ريثأت رايعم و کالم
طینارمع و یمومع یاه حر
1یدمحم دیما
چکیده:
دحرط رد صاخشا یضارا کلمت رهای عمومی و عمرانی، غیر از جبران خسارت بهای عادله روز باید مبلغی به آن افزوده
یراذگنوناق یخرب رد .دوشها بین اینکه ملک محل
سکونت باشد یا ممر اعاشه در افزایش قیمت و جبران خسارت آن، تفاوت
هدش لئاق
نآ رگید یخرب رد و دنا
ه هتسناد تمیق شیازفا یارب مکح کی لومشم ار اهاند. در برخی از مقررات پا از این هم
یم هفاضا هدراو تراسخ ناربج هب ار یدصرد ،صاخشا کالما کلمت فرص هب و هتفر رتارفنمایند که این امر اصل جبران
یم نیمأت رتهب ار تراسخ لماک
هنیزه ای روکذم کلم زا کلام ییاجباج هک ارچ دیامنهای انجام شده به عنوان فرض قانونی
یم هتفرگ رظن ردشد که نیاز به اثبات قضایی از سوی مالک نداشت. متأسفانه این نوع از اضافه قیمت در قوانین اخیر تملک
ربج و یضاراان خسارت ناشی از آن، به دست فراموشی سپرده شده است، و حتی در برخی مقررات مانند قانون نحوه تملک
سال
1370
هررقم هجو چیه هب یرادرهش تاکلمت رد
اهاگتسد هک رگید یکلمت تاررقم رد .تسا هدشن هدروآ دشاب تنوکس لحم ای هشاع
هستند مانند قانون نحوه خرید و تملک اراض و املاک سال
1358
یم یدراوم هب دودحم طقف ار تراسخ
تیدودحم .دشاب هشاعا رمم » ًارصحنم« کلم هک دننادهای اعمال شده قاعده مذکور
اربج یارب. حرط ،یرابجا کلمت :یدیلک ناگژاوهای عمومی، ارزش مالک، ممر اعاشه. دحرط رد صاخشا یضارا کلمت ر،
اگر ملک هشاعا رمم ای دشاب تنوکس لحم
دوش هدوزفا نآ هب یغلبم دیاب زور هلداع یاهب
یعنی با
تملک املاک اشخاص، درصدی را به جبران خسارت وارده اضافه
یم
یم نیمأت رتهب ار تراسخ لماک ناربج لصا رما نیا هک دنیامننما .دی
رد
قانون نحوه تملک سال
1370
هررقم هجو چیه هب یرادرهش تاکلمت ردای در خصوص جبران خسارت ارزش مالک در
مواردی که ملک ممر اعاشه یا محل سکونت باشد آورده نشده است. :
هنيزه اي هتشاد دوخ کلم هب يصاخ يونعم هقالع کلام هچنانچ
ه هقالع اي يصخش زاين عفر يارب ار يياه
آن انجام داده يا خود در آن هشاعا رمم کلم اي هتشاد ينکسی او باشد يا خود به فعاليت اقتصادي يا مشارکت در فعاليت
هزيگنا و ليالد هب يصاخ نايرتشم اي و دشاب يراصحنا هطوبرم رازاب اي هتخادرپ کلم رد يداصتقاهاي خاص به مالک (عرضه
کنن ،شدوخ رايتخا هب و ديد حالص هب کلام هاگ نآ دنيامن هعجارم )هد
يم مالعا نايضاقتم هب و نييعت ار شزرانمايد و
يم کلام شزراناميم. :
•
1
1334
-
5
دهلداع ياهب رب هفاضا دصر
10
15
درصد)
15
20
درصد)
1
– یرتسگداد لیکو
2
(
بن( د2
16
بوصم روشک ینارمع مود هلاس تفه همانرب نوناق8
اسفند
1334
•
2
1347
-
بهاي زمان ارزيابي + +
6
دهصرع تمیق دصر
18
نوناق
نوسازی و عمران شهری مصوب 7 /
9
/
1347
و کالما یبایزرا« نآ کلم زا یتمسق ای مامت هک یناکلام هب نآ تخادرپ و تمارغ نییعتهیارجا رد ا
طحرهای نوسازی و
ایدنمزاین نیمأت و رباعم هعسوت و حالصا و ثادحهد ِروم رهش یمومع یا
تیم رارق فرصگیرد و دریافت حق مرغوبیت از
نآ کلم هک یناسکهحرط یارجا رثا رب ا
یاه
میم بوغرم روکذشود، به شرح زیر خواهد بود:
فلا- تراسخ تبسن هب ینایعا دروم رد یم تخادرپ و یبایزرا ،کلم هب هدراوشود و در مورد عرصه
ارزش آن به
ملاس کی یاهب ذخأ هفاضا هب یبایزرا خیرات زا لبقی 6 د دصرد یم نییعت
بی ،دشاب یبایزرا ماجنا خیرات رد کلم یاهب زا شبیبایزرا نامز یاه
مل».دوب دهاوخ لمع کا
•
3
. قنونا
1347
-
5
دهلداع ياهب رب هفاضا دصر
10
15
درصد)
15
20
درصد)
3 نوناق
26
/
9
/
1347
«هرگاه نسبت به بهاي اراضي و ابنيه و تأسيسات بين وزارت فرهنگ و هنر و مالك يا مالكان توافق حاصل نشود بهاي اراضي
و ابنيه و يتأيه هليسو هب روكذم تاسيسأت
-
- تبث لك ريدم نآ ناگدنيامن ايها با توجه
هب
نظر كارشناسان تعيين خواهد شد و دروم نيا رد و تسا يعطق تأيه ميمصت
علاوه بر قيمت تعيين شده
د دصرد دش دهاوخ تخادرپ هفاضا زين و نكاس هلماعم دروم كلم رد كلام هاگرهباشد
عهوال
بر پنج درصد
رگيد دصرد هد قوف دش دهاوخ هدوزفا هدش نييعت تميق هب
و
آن ملك باشد
پانزده درصد تميق ت تباب نيا زا زين هدش نييعت
بديدرگ دهاوخ تخادرپ وا ه.»
•
4
. قانون برنامه و بودجه مصوب
1351
-
10
دهلداع ياهب رب هفاضا دصر
15
درصد اضافه بر
بهلداع ياه
50
قانون برنامه و بودجه
بوصم10
دنفسا1351
هاگره« حرط یارجا یاربهو ینایعا و )ریاب و ریاد زا معا( یضارا دیرخ هب جایتحا ینارمع یا
تأسیسات متعلق به افراد یا
مؤسسا... :دش دهاوخ لمع ریز قیرط هب ،دشاب یصوصخ ت3
. ملاک تعیین قیمت عبارت است از
تهباشم تاسیسأ نآ تمیق رب طوبرم حرط ریثأت نتفرگ رظن رد نودب ینارمع حرط تایلمع هزوح رد عقاو. ملک محل سکونت مالک باشد، علاوه بر بهای عادله صدی 10
بهدوزفا کلم تمیق ه
مر ،دشاب یفرصتم کلم نامه دمآرد هب رصحنم کلام هشاعا 15
د دصرد
دش دهاوخ تخادرپ وا هب.»
•
5
. قانون دعاوی علیه دولت راجع به املاک سال
1353
-
10
دهلداع ياهب رب هفاضا دصر
20
دهلداع ياهب رب هفاضا دصر
10
بوصم روبزم نوناق هب هدام دنچ قاحلا و كالما هب عجار تلود هيلع صاخشا1/5/
1353
«
در صورتي كه اراضي و ابنيه مورد نياز محل سكونت مالك باشد ده درصد به قيمت عادله مذكور فوق
اضافه خواهد شد و هر گاه ممر اعاشه
دهاوخ تخادرپ كلام هب هلداع تميق
. تاي تسا نكاس لحم رد كلام هك نيا صيخشملك ممر منحصر اعاشه
يم... لذا به
گ نوناق ينعي هدشن هتفرگ رظن رد صاخشا هينبا و يضارا رد يرادرهش تافرصت و تاکمت رد کلام شزرا رظن
دور شده است. اين امر در قوانين و مقررات زمين شهري نيز داراي سابقه است به عنوان مثال در قانون مربوط به تملک
نيمز
ه همانرب يارجا يارب اههاي شهرسازي مصوب
17
/3/
1339
نيمز صتخم هک
! تب« هرص7
»يرادرهش دروم رد ار تميق ميوقت هوحن رايعم ًافرص ،ميوقت هوحن نوناق ها، از «بهاي عادله» به «قيمت
روز» تغيير داده است و حكمِ «لزوم پرداخت
15
تسا يقاب دوخ
. :
ممر اعاشه مالک، فقط باید محدود به همان ملک باشد یا اگر غیر از آن ممر اعاشه دیگری نیز داشته باشد باز هم
یم لامعا وا هب تبسن شیازفا نیاگردد (مانند اینکه مالک شغل دیگری داشته باشد مثلاً علاوه بر اینکه ملکی برای کشاورزی
د دنمراک هتفرگ رارق حرط رد کلم نآ و دراد ؟)تسه زین
موضوع اختلافی است:
2
تش« اب دشاب يم يو هشاعا رمم كلم اي تسا نكاس لحم رد كلام هك نيا صيخدس» يئارجا هاگت
است و در صورت بروز
اختلاف تشخيص نهائي
يم كلم عوقو لحم هحلاص هاگداد اب. 4
هدع )فلا
یم ار هورگ نیا لیلد .دشاب کلم نامه هب دودحم دیاب طقف کلم ندوب هشاعا رمم هک دندقتعم یاتوان به بحث
صحیح و اعم در اصول فقه بازگشت داد؛ بدین توضیح که مقصود از ممر اعاشه، محل اعاشه به نحو صحیح و کامل آن است.
ب) در مقابل به نظر ما لزومی ندارد که ملک ممر اعاشه، فقط محدود به همان مورد تملک باشد بلکه حتی اگر ممر اعاشه
جزئی از زندگی مالک باشد باز هم ماده قانونی (تبصره یک ماده 5
قانون نحوه خرید) برای جبران خسارت ارزش مالک
:
دلایل ادعا:
1. عموم و اطلاق
تبصره یک ماده 5
قانون نحوه خرید و تملک اراضی و املاک سال
1358
و همچنین ماده 6
تفاب یزاسون و یزاسهب و ءایحا زا تیامحهای فرسوده و ناکارآمد شهری مصوب
10
/
11
/
1389
دلالت بر شمولیت
دشاب کلام یگدنز زا یئزج هشاعا رمم کلم هک دراد زین یدراوم هب تبسن کلام شزرا. 2. عدم استفاده از ادات حصر در مواد بیان شده که اصل در مقام بیان بودن در جهت تقویت استدلال عموم و اطلاق
یم
یمیدق نیناوق رد هک تسا یلاح رد نیا دشاب
قوانین عبارتند از:
-
3
26
/9/
1347
-
50
روشک
1351
-
13
17
/3/
1356
3. . 4. یم میشاب لئاق یتابثا و یگدنزاس ضقن نآ یارب هک یتروص رد زین ررضال هدعاق
جبران ارزش مالک را از آن استخراج نماییم. یم تادنتسم و تاررقم و نیناوق هب هجوت اب رضاح لاح رد
و قیمت روز ملک در تملکات شهرداری ها
:
1
اکثر قوانین و مقررات پراکنده در خصوص تملکات تصریح بر لزوم پرداخت پرداخت بخشی مازاد بر بهای عادله
. .
2
) هرصبت1
ماده 5 هح یال نوناق
ی رخ هوحن
دی ضارا کلمت و
ی ارب کالما و
ی ا ارجا
ی اه همانرب
ی
عی موم، نارمع
ی
و
ماظنی
1358
و مقرره عام.
3
تب« هرص7
»يرادرهش دروم رد ار تميق ميوقت هوحن رايعم ًافرص ،ميوقت هوحن نوناق ها، از «بهاي عادله» به
«قيمت روز» تغيير داده است و حكمِ «لزوم پرداخت
15
درصد به
اقب باحصتسا و تسا يقاب دوخ توق هب روبزم هدام
ی ن ،خسن مدع لصا و نآ
زی ی راس راج و
ی
. هدام6
تفاب يزاسون و يزاسهب و ءايحا زا تيامح
ياه هدوسرف و دمآراکان يرهش بوصم
10
/
11
/
1389
. هدام6
تفاب يزاسون و يزاسهبهاي فرسوده و ناکارآمد شهري مصوب
10
/
11
/
1389
: «
مالکان و ساکنانِِ حرط هدودحمِ
هدودحم ،حرط
ی
اجرائی
حرط
بوصم یاه، عالطا ناکلام و نانکاس هب بسانم و بولطم وحن هب
یم یناسر
نآ یراکمه اب و دوشها برای
حصول توافق نسبت به ارزیابی و
تعیین زور تمیق دارفا ینوناق قوقح رگید و هینبا ،یضارا
مو( دصرد هدزناپ هوالع هب دوج15
%یم مادقا ).»
4
) خصوصیتی میان طرح های عمومی و عمرانی مرتبط با شهرداری با سایر طرح ها وجود ندارد.
5
) ی أر تأ یه مومعی ناو ید رادا تلادع
ی هرامش هب
948
949
28
/9/
1396
ی نبم ق موزل ربیتم
ا اهب رب هوالع هشاعا
ی هلداع:
يمومع تأيه یأر
5
فلا-
با توجه به اینکه مطابق تبصره 2
ماده
84
و ماده
87
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال
1392
شورای نگهبان برای هیأت عمومی لازم الاتباع است و دبیر شورای نگهبان قانون اساسی به
موجب نامه شماره
1228
/
100
/
96
-
2/3/
1396
کهرامش ییارجا لمعلاروتسد هک تسا هدر77996
/
21
–
13
/5/
1393
دع ُب زا هب ٌضرتعم لمعلاروتسد لاطبا یارب یبجوم نابهگن یاروش یاهقف رظن زا تیعبت و رکذلا قوف ینوناق ماکحا یارجا رد نیاربانب ،دشن
دوجو یعرش نیزاوم اب تریاغم درادن.
ب- و یضارا کلمت و دیرخ هوحن ینوناق هحیال نوناق قبط
املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب سال
1358
و
یرادرهش زاین دروم یضارا و کالما ،هینبا میوقت هوحن نوناق نینچمهها مصوب سال
1370
، نحوه چگونگی خرید املاک و اراضی و سایر موارد از
ا هدش نیعم و صخشم ًاقیقد هریغ و هشاعا رمم و تنوکس قح هلمج
1
ماده
12
و ماده
88
قانون تشکیلات و آیین دادرسی
ناوید
1392
یم لاطبا
وش. یمارهب مظاکدمحم -
ریرادا تلادع ناوید یمومع تأیه سیئ
•
6)
9505041
–
25
/5/
1395
هجيتنگيري
در اين پرونده
«دستورالعمل اجرايي نحوه مساعدت شهرداري در خصوص املاك واقع در طرح كه محل سكونت يا ممرّ اعاشه مالك
يم
لالدتسا ليلحت و يسررب زا .تسا هتفرگ رارق تياكش دروم يمالسا نيزاوم و نيناوق اب ترياغم ثيح زا »دشابها و مستندات ارائه
ش؛تسا نوناق اب رياغم ريز ليالد هب انب ،تياكش دروم لمعلاروتسد هك دش صخشم ،نيفرط طسوت هد
1
-
مق« هرصبت مكح هك لمعلاروتسد همد1
» ( هدام5
) قانون نحوه تملك در خصوص پرداخت
15
درصد حق
سك« هرصبت هب دانتسا اب ار يضارا نيكلام هب هشاعا ّرمم و تنو7يم وغل ميوقت هوحن نوناق »نمايد، مغاير با
ت ب« هرص7
يرادرهشها، از «بهاي عادله» به «قيمت روز» تغيير داده است و حكمِ «لزوم پرداخت
15
درصد به عنوان
تسا يقاب دوخ توق هب روبزم هدام هرصبت رد »هشاعا ّرمم و تنوكس قح.
2
-
از« هرصبت مكح هك اجنآ 1
»
ما( هد5يم رب رد دشاب درف هشاعا ّرمم هك ار يكلم ره و هدوب قلطم ،كلمت هوحن نوناق )گير ،د
بر« دنب ساسا نيا 1هراجا كالما هك تياكش دروم لمعلاروتسد »
هرياد زا ار ياپرداخت حق اعاشه خارج كرده، مغاير با
ما( هد5يم كلمت هوحن نوناق )
دشاب.
3
-
تب« هرص1
» ( هدام5
) ق ِيعطق مقر ار هشاعا ّرمم و تنوكس قح نازيم ،كلمت هوحن نونا15
درصد و براي تمام مشمولين
تع« دنب ،نياربانب .تسا هدرك نيي3
» دستورالعمل مورد شكايت كه ارقام
15
،
10
و 5
درصدي را متناسب با قيمت
ارزيابي شده، مبنا قرار داده و پرداخت آن را منوط به
شرايط تورم و درآمد شهرداري كرده است، مغاير با اين قانون
يم بوسحم
دوش.
4
-
تب« هرص1
» ( هدام5
) قانون نحوه تملك، نهاد صالح براي رسيدگي به دعاوي ناشي از حق سكونت و ممرّ اعاشه را
هاگداد
ه هحلاص ياه
تعيين كرده است. در نتيجه تعيين كميته نظارتي شوراي اسلامي شهر مشهد به عنوان مرجع حل
اخ« دنب رد فالت7يم ينوناق مكح نيا اب رياغم ،لمعلاروتسد »
دشاب. در( داوم
5
) و(
6
) قانون نحوه تملك، حالات ديگري علاوه بر خريد نقدي (همانند معاوضه) نيز جهت پرداخت
15
درصدِ مازاد بر
قيمت زمين در نظر گرفته شده است. بنابراين قانونگذار طريقه تملك را در استحقاق حق سكونت و ممرّ اعاشه تأثيرگذار ندانسته
اس( دنب ،ساسا نيا رب .ت10
) دستورالعمل كه تملك اراضي از طريق امتياز يا تهاتر را از پرداخت حق سكونت و ممرّ اعاشه محروم
كر( داوم اب ،تسا هد5
) ( و6تسا رياغم كلمت هوحن نوناق ). •
7)
نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه:
بر اساس نظر مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه به شماره
8283
/ 7 –
26
/8/
1380
«قانون نحوه تقویم ابنیه، املاک و
یرادرهش زاین دروم یضاراها مصوب
28
/8/
1370
فقط آن قسمت از ماده 5
لایحه قانونی نحوه خرید و تملک برای اجراء
همانربهای عمومی، عمرانی و نظامی دولت را نسخ کرده که مربوط به نحوه تعیین قیمت عادله ملک مورد تملک باشد؛ 5
15
%
قیمت افزوده بابت محل سکونت یا ممر اعاشه
به ».تسا یقاب دوخ توق
نظریه شماره
1752
/
99
/7
مورخ
15
/
11
/
1399
: رد
تهرصب 7
هدام هدحاو
قنونا هوحن میوقت هینبا و
ایضار دروم زاین
شیرادره
اه بوصم
1370
مررق هدش
اتس هک زا خیرات
تبیوص و
لمزااا ارجال ندش نیا
قنونا
مهدا 4 و نآ
قتمس زا
مهدا 5
هحیال ینوناق هوحن دیرخ و کلمت یضارا و
اکالم یارب یارجا
بهمانرهیا یمومع ینارمع و یماظن تلود بوصم
1358
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
