تاریخ صدور حدیث: پیشینه بحث

وی معتقد بود: احادیث ما، شان نزولی دارند و در محیطی صادر شده‌اند که اقوال و نظریات فقیهان بزرگ اهل سنت ، حاکم بوده است. ناظر به این فتاوا، اهل بیت (علیهم‌السّلام) سخن گفته‌اند. سخنان آنان، یا در رد نظریه‌ای است و یا در اثبات آن. بنابراین، باید جو مسئله فقهیه را به دست آورد، تا فهمید مقصود از روایت چیست. در بخشی فرموده است: اگر امری در عهد تشریع جایز دانسته شد، پژوهشگر باید تمام آنچه را در این تجویز می‌توانسته دخالت داشته باشد، منظور کند و گرنه، تعمیم حکم با منظور نکردن شرایط خارجی آن زمان، امری خطا خواهد بود. شما از نقش تسلط بر تاریخ و دانستن وقایع تاریخی در فهم احادیث و نصوص دینی ، غافل نباشید. تمام حوادث، در بستر تاریخی خود شکل می‌گیرند. انسان با زمان، رابطه متقابل تاثیر و تاثر دارد. .. بنابراین، درک درست بسیاری از نصوص، نیازمند آگاهی کامل از زمان، مکان و شرایطی است که در آن صادر شده است. محیط و عکس العمل آن را در مقابل نصوص صادره، باید بشناسیم. شناخت این موارد، ما را در فهم حدود، قیود و درک اشارات و لطایف آن، یاری می‌کند. در کتاب « السوق فی ظل الدولة الاسلامیة » نگاهی چنین داشتیم... این کتاب، با حجم اندک خود، می‌تواند نمایانگر میزان تاثیر شناخت واقعیات خارجی در شناخت طبیعت نصوصِ صادر شده و اهداف آن باشد، و به خوبی می‌رساند که این شناخت، فضای گسترده‌ای را برای فهم بهتر نصوص و استفاده کامل از آن‌ها، فراهم می‌آورد. تاریخ هم بسیار مهم است؛ حتی در فقه هم می‌شود از تاریخ استفاده کرد. بسیاری از مسائل فقهی ، با تاریخ مرتبط است. ما به این ارتباط، کمتر توجه کردیم و آن را کشف نکردیم. منبع: مجله حوزه، ش ۴۴-۴۳، ص۱۴۵ · اقتصادنا، دار التعارف، ص۴۰۴ · اقتصادنا، دار التعارف، ص۴۱۲ (با تلخیص) · مجله آینه پژوهش، ش۵، ص۶۴ · مجله آینه پژوهش، ش۵، ص۶۹ · روزنامه جمهوری اسلامی، ۴/۷/۱۳۷۰، ص۱۵