دکترین
تازیانه: حد قذف
اگر کسی زن یا مرد پاکدامنی را به زنا متهم کند و نتواند ۴ شاهد بر ادعای خود بیاورد، از نظر شرع اسلام حد قذف بر او جاری می‌شود. ۱۱.
۱ - آیات دال بر حد قذف کیفر آنان که زنان پاکدامن را به زنا متهم کنند و نتوانند برای اثبات ادعای خود، ۴ شاهد بیاورند، ۸۰ تازیانه است: «والَّذینَ یَرمونَ المُحصَنـتِ ثُمَّ لَم یَأتوا بِاَربَعَةِ شُهَداءَ فَاجلِدوهُم ثَمـنینَ جَلدَة». گفته‌اند: این آیه درباره کسانی نازل شده که به یکی از همسران پیامبر نسبت ناروا داده‌اند و گفته شده: پس از نزول این آیه ، پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)سه نفر را به سبب این جرم تازیانه زد. ۱۱.۱.
۱ - شمول آیه بر زن و مرد به نظر فقها مجازات مذکور در این آیه به مورد نزول و نیز قذف کنندگانِ زنان عفیف اختصاص ندارد، بلکه عام است و همه کسانی را که به مردان و زنان پاکدامن نسبت ناروا دهند، در بر می‌گیرد. ۱۱.
۲ - شرائط اجرای حد قذف البته به موجب این آیه برای ثبوت کیفر جلد برای قذف کننده ( قاذف )، قذف شونده ( مقذوف ) باید شرایط « اِحصان » را دارا باشد که مراد از آن در این آیه، وجود شرایط پنج‌گانه بلوغ ، عقل ، آزاد بودن، اسلام و پاکی از زناست. ۱۱.
۳ - حدّ قذف بر بردگان حدّ قذف بردگان به نظر برخی فقها به استناد آیه مذکور، که میان برده و غیر برده تفاوتی نگذاشته و نیز احادیث ، ۸۰ تازیانه است ، در حالی که شماری از فقها با استناد به آیه ۲۵ نساء/۴ ، که میزان کیفر بردگان را نصف مجازات غیر بردگان شمرده، حد قذف برده را ۴۰ تازیانه دانسته‌اند. ۱۱.
۴ - عدم قبول شهادت از قذف‌کننده به نص آیه ۴ نور/۲۴ از قذف کننده هیچ‌گاه ادای شهادت پذیرفته نمی‌شود: «... و لا تَقبَلوا لَهُم شَهـدَةً اَبَدًا...». ۱۱.۴.
۱ - نظر مذاهب اهل سنت برخی مذاهب اهل سنت از جمله حنفیان و مالکیان عدم پذیرش گواهی او را منوط به اجرای حکم جَلد دانسته‌اند. ۱۱.۴.
۲ - نظر فقهای شیعه فقهای شیعه بدین استناد که از آیه، تعلیقِ این حکم بر اجرای حد فهمیده نمی‌شود، به مجرد ثابت شدن قذف ، شهادتِ قذف کننده را فاقد اعتبار می‌دانند. ۱۱.
۵ - قذف یک گروه هرگاه کسی گروهی را قذف کند، به نظر فقهای حنفی و مالکی تنها یک حد باید بر او جاری شود، زیرا به نظر آنان، از آیه ۴ نور/۲۴ «والَّذینَ یَرمونَ المُحصَنـت»استفاده می‌شود که اگر یک نفر چندین نفر (مُحْصَنات)را قذف کند، صرفاً مشمول یک کیفر یعنی ۸۰ تازیانه است؛ یعنی هر قذفی یک کیفر دارد. ۱۱.
۶ - ثبوت صحت مدعای قذف‌کننده در صورتی که صحّت مدعای قذف‌کننده با شهادت گواهان کافی ثابت شود یا قذف شونده خود اقرار کند ، به استناد مفهوم آیه ۴ نور /۲۴ «ثُمَّ لَم یَأتوا بِاَربَعَةِ شُهَداء» کیفر تازیانه زدن قذف کننده ساقط می‌گردد. ۱۱.
۷ - توبه قذف: کننده اگر قذف کننده از کار خود پشیمان شده، توبه کند، احکام خاصی بر او جاری می‌شود و نظر فقهای اسلام مختلف است. ۱۱.۷.
۱ - نظر مذاهب اسلامی به نظر بیشتر مذاهب اسلامی ، جز حنفیان، شهادت وی پذیرفته می‌شود و از شمار فاسقان بیرون می‌رود ؛ ولی هیچ‌گاه از کیفر جَلْد مبرا نخواهد شد، زیرا به نظر آنان استثنا در آیه ۵ نور/۲۴ «اِلاَّ الَّذینَ تابوا مِن بَعدِ ذلِک»تنها به نیمه دوم آیه قبل:«ولا تَقبَلوا... هُمُ الفـسِقون» باز می‌گردد. به تعبیر برخی فقها، کیفر جلد از آن رو که حق قذف شونده به شمار می‌رود، زایل نمی‌شود. ۱۱.۷.
۲ - نظر فقهای حنفی فقهای حنفی بر آن‌اند که توبه قاذف تنها فسق او را از میان بر می‌دارد، زیرا استثنا تنها به جمله پایانی آیه قبل باز می‌گردد، بنابراین در صورت اجرای حد جلد بر قاذف، دیگر هیچ‌گاه شهادت او پذیرفته نمی‌شود. ۱۱.
۸ - لعان از موارد سقوط حد قذف از مواردی که حد قذف (۸۰ تازیانه) ساقط می‌شود، صورتی است که مردی همسر خ. ر. ب. زنا متهم کند و با انکار این امر از سوی زوجه ، میان آنها « لِعان » صورت گیرد. ۱۱.۸.
۱ - کیفیت وقوع لعان کیفیت وقوع لعان که در آیات۶ـ۹ نور/۲۴ بیان شده، بدین ترتیب است که شوهری که همسر خ. ر. ب. زنا متهم‌کرده و شاهدی جز خود ندارد، برای اسقاط حد قذف از خود ۴ بار شهادت دهد که راست می‌گوید و سپس بگوید: لعنت خدا بر من اگر دروغگو باشم. در صورتی که زوجه اتهام شوهر را نپذیرد، باید برای اسقاط حد زنا از خود ۴ بار شهادت دهد که وی دروغ می‌گوید و سپس بگوید: غضب خداوند بر من اگر او راستگو باشد. ۱۱.۸.
۲ - شأن نزول آیه لعان درباره شأن نزول این آیات گفته‌اند که پس از نزول آیه مربوط به حد قذف، سعد‌بن عباده نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) آمد و گفت: اگر کسی همسر خود را در حال زنا ببیند و احضار شهود ممکن نباشد، تکلیف او چیست؟ اگر او را بکشد، قصاص خواهد شد و اگر نسبت زنا به او بدهد، مشمول حد قذف خواهد بود که آیات مذکور نازل شد و حکم مسئله را بیان کرد. در برخی روایات ، مورد نزول آیه شخصی به نام هلال‌بن امیه گزارش شده است. ۱۱.۸.
۳ - حکم پس از تحقق لعان پس از تحقق لعان، عقد ازدواج پایان می یابد و آن دو بر هم حرام ابدی می‌شوند.
منبع: نور/سوره۲۴، آیه۴ · السرائر، ج۳، ص۵۱۵ · احکام القرآن، ج۲، ص۲۱۳ · ج۸، ص۱۵۱۶ · نساء/سوره۴، آیه۲۵ · ج۱۴، ص۴۳۶ · دائرة المعارف قرآن کریم، ج۶، ص۸۴ · المغنی، ج۱۲، ص۷۴ـ۷۵ · الخلاف، ج۶، ص۲۶۱ · الخلاف، ج۵، ص۴۰۴۴۰۵ · ج۱۴، ص۱۷۶ · ج۸، ص۱۷۱ · الموطأ، ج۲، ص۷۲۱ · نور/سوره۲۴، آیه۵ · مجمع البیان، ج۷، ص۱۹۹ · التبیان، ج۷، ص۴۰۹ · تفسیر قرطبی، ج۱۲، ص۱۷۹ · نور/سوره۲۴، آیه۶-۹ · دائرة المعارف قرآن کریم، ج۶، ص۸۵ · مجمع‌البیان، ج۷، ص۲۰۲ · جامع‌البیان، ج۱۸، ص۱۰۸ · اعانة‌الطالبین، ج۴، ص۱۷۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.