تأسیسات و ساختمانهای موجود در خارج از کارگاه — (۶) استیلای کارفرما بر ماشین آلات و

۲- چون پیمانکار نیازی به تخریب و پیاده کردن آنها ندارد و هزینه ای از این بایت نباید پرداخت کند پس این موضوع نیز در ارزیابی قیمت آنها باید مورد لحاظ واقع شود. در مورد تاسیسات و ساختمانهای موجود در خارج از کارگاه بند (ج) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان در ادامه می گوید: اگر تاسیسات و ساختمانهای پیش گفته در خارج از محلهای تحویلی کارفرما ایجاد شده باشد کارفرما بهای اجاره آنها را که با توافق دو طرف تعیین میشود برای مدتی که به منظور تکمیل کار در اختیار خواهد این بخش از حاکی از عقد اجاره ای است که به صورت شرط نتیجه در ضمن پیمان بین طرفین توافق شده است. حال این پرسش ممکن است به ذهن خواننده خطور کند که در این خرید و فروش و اجاره، ثمن معامله و اجاره بها چگونه باید توافق شود؟ چون ممکن است طرفین معامله در تعیین ثمن و مال الاجاره با هم به تراضی نرسند. بند (ز) همان ماده در پاسخ به پرسش بالا می گوید: «هرگاه پیمانکار ظرف دو هفته از تاریخ ابلاغ کارفرما به منظور توافق در اجرای بندهای «ج» و... حاضر نشود یا توافق بین طرفین حاصل نگردد، کارفرما یک یا چند کارشناس رسمی دادگستری انتخاب می نماید. نظر این کارشناس یا کارشناسان برای طرفین قطعی است و حق الزحمه آنان را کارفرما می پردازد و به حساب بدهی پیمانکار منظور میکند». (۶) استیلای کارفرما بر ماشین آلات و ابزار و وسایل متعلق به پیمانکار آثار فسخ پیمان در شرایط عمومی پیمان به گونه ای ترسیم شده که کارفرما حداکثر منافع یا حداقل زیانهای خود را تأمین کند.گویا چون پیمانکار حسب ظاهر مقصر اصلی در این عمل حقوقی است، پس تا جایی که ممکن است از یک طرف باید او را مجازات کند و از سوی دیگر کارفرما زیانهای خود را کاهش دهد. یکی از این مجازاتهای پیمانکار استیلای کارفرما بر ماشین آلات و ابزار و وسایل متعلق به او برای مدت معین است. در این رابطه بند (د) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان اشعار میدارد کارفرما می تواند پیمانکار را که در کارگاه موجود است و به تشخیص خود برای اتمام کار مورد نیاز بداند، برای مدت مناسبی که برای جایگزین کردن آنها با ماشین آلات دیگر لازم است در اختیار بگیرد و هزینه اجاره آنها را که با توافق دو طرف تعیین میشود به حساب طلب پیمانکار منظور نماید. کارفرما نمی تواند بدون موافقت پیمانکار ماشین آلات او را بیش از مدتهای تعیین شده در زیر در اجاره خود بگیرد. برابر تعریف به عمل آمده در بند (د) ماده ۱۳ شرایط عمومی پیمان ماشین آلات و ابزار، عبارت از دستگاهها تجهیزات ماشین آلات، و بطور کلی، ابزارهای اجرای کار است که به منظور اجرای موضوع پیمان به صورت موقت به کار گرفته می شود. ماشین آلات و ابزار را ممکن است ماشین آلات نیز بنامند». طبق ماده (۴۷ - د) شرایط خصوصی پیمان، ماشین آلات اختصاصی پیمان که در صورت فسخ پیمان باید برای اتمام کار به صورت اجاره در اختیار کارفرما قرار گیرد، به بین شرایط عمومی و شرایط خصوصی چیزی بیان نمی کند اما چون از لحاظ حقوقی شرایط خصوصی بر شرایط عمومی اولویت دارد به نظر میرسد چنان چه ماشین آلات اختصاصی در ماده (۴۷ د) شرایط خصوصی ذکر نشود، کارفرما حق استیلا بر ماشین آلات پیمانکار را نباید داشته باشد. به هر تقدیر در اجرای بند (د) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان کارفرما باید مراتب