تأیید و اثبات وقوع بیع — اثبات وقوع بیع در مورد املاک معمولاً

در دعاوی مرتبط به املاک دادخواست باید در دادگاهی اقامه شود که ملک در حوزه ی قضایی آن واقع شده است. بیع از زمان ایجاب و قبول و قبل از طرح دعوی منعقد شده است. بنابراین دادگاه فقط بیع را تأیید میکند. دادنامه ی تأیید بیع جنبهی اعلامی دارد و به همین دلیل در این دعوا اجراییه صادر نمی شود. به این استدلال که دعوای تأیید بیع، مربوط به مال غیر منقول و جزو امور غیر ترافعی است چنین دعوایی را به تنهایی قابل پذیرش نمی دانند و آن را فقط به همراه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی می پذیرند. (۲) حتی اگر قایل به این باشیم که لزومی به طرح دعوای اثبات وقوع بیع و الزام به تنظیم سند رسمی به صورت همزمان نیست، بهتر است این دو خواسته همزمان مطرح شود؛ زیرا رأی اثبات وقوع بیع، صرفاً جنبه ی اعلامی دارد و به صرف این حکم نمیتوان مالک را به تنظیم سند رسمی الزام کرد. (۳) دادخواست اثبات وقوع بیع با دادخواست اثبات مالکیت متفاوت است. دعوی اثبات وقوع بیع در مورد املاک ثبت شده و ثبت نشده اقامه میشود. در مقابل دادخواست اثبات مالکیت در مورد املاک در صورتی قابل طرح است که ملک به ثبت نرسیده باشد. اثبات وقوع بیع در مورد املاک معمولاً وقتی مطرح میشود که سند مکتوبی مثل مبایعه نامه جهت الزام فروشنده به تنظیم سند در دست نیست؛ اما دعوی اثبات مالکیت چه بسا به استناد مبایعه نامه طرح شود. پس از توافق بایع و مشتری در مبیع و قیمت آن عقد بیع به ایجاب و قبول واقع میشود. ممکن است بیع به داد و ستد نیز واقع شود. صدر همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل شده باشد و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا این که ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت....