تبرک: تبیین کلامی و فلسفی تبرّک

از نظر کلامی، کسانی که برکت جستن را منافی با توحید و آن را مصداق شرک دانسته‌اند، این نکته را در نظر نگرفته‌اند که به اعتقاد کسی که از چیزی برکت می‌جوید، فاعل فعلِ برکت، خداوند است. • به تعبیر دیگر، چنین نیست که فعل خداوند در همه امور عالم، بی واسطه باشد؛ خداوند عالَم را بر اساس نظامی ایجاد کرده و تحقق بسیاری از امور را به علل و اسباب موکول کرده است. • کسی که برکت می‌جوید، در حقیقت به عوامل و اسبابی که خداوند برای تحقق امور قرار داده، متوسل می‌شود و بنابراین، کنه آن توسل به خدا و باور به توحید است. مریم در محراب به عبادت اشتغال داشت و هر روز که زکریا برای سرکشی به او می‌رفت با غذایی آماده رو برو می‌شد و چون از مریم در این باره می‌پرسید، پاسخ می‌شنید که این روزی از جانب خداست و خدا به هر که بخواهد بی حساب روزی می‌دهد. بر همین قیاس است حوادثی که به ولادت عیسی (علیه‌السلام) انجامید. تاثیر اشیای مادّی و عوامل طبیعی نیز، در تحلیل کلامی و فلسفی، مستند به اراده خداست. در واقع، کسی که از آثار و اشیای پیامبر و اولیای دین برکت می‌جوید، دایره عوامل مؤثر در این عالم را از محدوده جهان شناخته شده مادّی فراتر می‌داند. منبع: آل عمران/سوره۳، آیه۳۷ · مریم/سوره۱۹، آیه۱۵، ۲۶ · چاپ محمد علی حکیم، به ضمیمه تراثنا، سال ۹، ش ۲ـ۳ (ربیع‌الا´خر ـ رمضان ۱۴۱۴)، ص ۳۷۵ـ۴۵۷