تبرک: سازگاری تبرّک با قانون علیت

بر همین اساس، تأثیرگذاری در عالم از راه «برکت» با قانون علیت نیز سازگار است و برخلاف نظر کسانی که برکت جستن را توسل به اموری می‌دانند که در نظام علّی و معلولی جا ندارد، اعتقاد به تبرّک، اعتقاد به این واقعیت است که در نظام علّت و معلول، مجموعه‌ای از علل ناشناخته وجود دارد. ۶. ۱ - تبرّک در روابط محبت آمیز برکت جویی در روابط محبت آمیز نیز قابل مطرح شدن و بررسی است. گاه در روابط انسانی نیز اقبال و توجه از سر محبت و ارادت به شخصی خاص و اشیا و امور وابسته به او بر کیفیت یا کمیّت امور اثر می‌گذارد. • ب. ت. ب. تصریح و تأکید بر محبت داشتن به پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌اله‌وسلّم) و اهل بیت و اولیا در سنّت اسلامی، مسلماً این محبت بدون آثار و مظاهر در زندگانی مسلمانان نیست و بسیاری از کارهایی که مؤمنان با عنوان برکت جستن از اولیای دین انجام می‌دهند. گاه با فرهنگ‌های بومی و تلقی بسیط و عوامانه آمیخته است تنها نشانه محبت و پیوند قلبی با آنان است. در این میان ممکن است برخی از این کارها مستند دینی نداشته باشد، که طبعاً از این حیث مورد تأیید عالمان دینی نیست. با اینهمه، توصیه آنان به کنار گذاشتن اینگونه امور، از منظر پالایش و محفوظ نگاه داشتن دین از افزوده‌ها و تحریف‌ها بررسی می‌شود، نه از منظر مبارزه با شرک و بدعت. ۶. ۲ - کتاب‌شناسی تبرّک در باره تبرّک: ۱. محمد طاهر بن عبد القادر تبرّک الصحابه را نگاشته‌اند. منبع: حیدرآباد دکن ۱۳۳۴، ص ۳۲۹ · حدّها و آثارها، ص ۱۲۱ ۱۲۸، قم ۱۴۱۶