تبریز: نکته

صرف نظر از افت و خیزهایی که در طول سده‌های متمادی رخ نموده است، این طیف از علوم دینی از نیمه اخیر سده ۴ق/۱۰م روی به اهمیت نهاده، و پس از آن با ثباتی نسبی دوام داشته است. چنان‌که اشاره شد، نمودهای رواج قرائت پیش از سده ۷ق، کمتر در منابع یافت می‌شود. اما این تصدر، در غیر قرائت، یا دست کم کوتاه بوده است. در زمینه تفسیر ، نمونه چشم‌گیری تا سده ۶ق دیده نمی‌شود. سده ۴ و ۵ق از حیث جابه‌جایی محدثان نیز حائز اهمیت است؛ در سده ۷ق، از رونق حدیث قدری کاسته شده، اما آموزش حدیث هرچند محدودتر دوام یافته است. او گاه به لقب قطب‌ المحدثین خوانده شده است. پس از آن تا سده ۹ق، نفوذ مذهب حنفی روی به افزایش نهاده، و در رقابتی جدی عرصه را بر مذهب شافعی تنگ کرده است. در نیمه نخست سده ۸ق، دو گونه رفتار در محافل شافعی دیده می‌شود: گروهی از قاضیان و مؤلفان این مذهب راه هجرت در پیش گرفته‌اند. او حتی بر الهدایه مرغینانی که از متون مهم درسی در فقه حنفی بود، نیز شرح نوشت. در سده ۹ق، فعالیت محافل شافعی روی به افول نهاده، و پس از آن شخصیت‌های بارزی از آن‌ها شناخته نشده است. ۹.۳. ۲ - فقه حنفی از اوایل سده ۷ق، به نظر می‌رسد که با ورود عناصر جدید به بافت جمعیتی، به‌تدریج زمینه‌ای برای حضور مذهب حنفی در آن شهر فراهم شده است. در سده ۱۲ق، آثار هر دو گرایش، با غلبه گرایش اصولی را می‌توان دنبال کرد. منبع: سیر اعلام النبلاء، ج۱۸، ص۲۳۷، به کوشش شعیب ارنؤوط و دیگران، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م · تاریخ بغداد، ج۴، ص۳۳۵، قاهره، ۱۳۴۹ق · الیقین، ج۱، ص۲۵۴، به کوشش انصاری، قم، ۱۴۱۳ق · غایة النهایة، ج۲، ص۲۹۲، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · مجمع الآداب، ج۲، ص۲۸۵، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · معرفة القراء الکبار، ج۱، ص۳۷۳ · مجمع الآداب، ج۴، ص۱۹، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · غایة النهایة، ج۲، ص۳۱۰-۳۱۱، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۵۸۰، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۲، ص۲۹۴، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۲، ص۳۴۹، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۴۰۰، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۴۶۶، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۳۸۸، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۳۹۱، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۳۹۱ برای شاگردان، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۲، ص۱۷۲، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۲، ص۳۲، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۲، ص۶۴، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · غایة النهایة، ج۱، ص۲۳۹-۲۴۰، به کوشش برگشترسر، قاهره، ۱۳۵۲ق/۱۹۳۳م · حبیب ‌السیر، ج۳، ص۵۵۰، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ۱۳۶۲ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۵۱۶ · فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آیةالله العظمی گلپایگانی، ج۳، ص۴۸، قم، ۱۴۰۲ق · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۷، ص۲۹۱ · الأعلام، ج۷، ص۱۸۵ · تراجم الرجال، ج۲، ص۶۶۸، قم، ۱۴۱۴ق · کشاف الفهارس، ج۱، ص۳۰۸، تهران، ۱۳۷۰ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۶، ص۲۱۶ · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۷، ص۲۹۱-۲۹۲ · GAL، ج۱، ص۳۳۱ برای نسخه خطی · المختصر المحتاج الیه من تاریخ ابن دبیثی، ج۱، ص۱۴۸، به کوشش مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۸، ص۱۳۳-۱۳۴، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · مجمع الآداب، ج۳، ص۹۵، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ص۵۳۸۵ · مجمع الآداب، ج۳، ص۳۹۶، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · الدرر الکامنة، ج۵، ص۳۶۷، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۸، ص۳۸۰، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · الأعلام، ج۱، ص۱۱۱ · طبقات الشافعیة، ج۴، ص۷۰، به کوشش حافظ عبدالعلیم خان، بیروت، ۱۴۰۷ق · الشقائق النعمانیة، ج۱، ص۳۰۹، بیروت، ۱۳۹۵ق · مقدمه بر القند (نسفی)، ج۱، ص۲۲ · ریاض العلماء، ج۳، ص۵۹، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · الغیبة، ج۱، ص۲۵۹، به کوشش عبادالله طهرانی و علی احمد ناصح، قم، ۱۴۱۱ق · تاریخ مدینة دمشق، ج۴، ص۳۲۵، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۵، ص۴۳۰، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · المحلی، ج۹، ص۲۷۲، بیروت، دارالآفاق الجدیده · الاکمال، ج۱، ص۵۴۳، بیروت، ۱۴۱۱ق · تاریخ مدینة دمشق، ج۴، ص۲۳۶، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · الیقین، ج۱، ص۴۲۳، به کوشش انصاری، قم، ۱۴۱۳ق · الاعتقاد و الهدایة الی سبیل الرشاد، ج۱، ص۳۵۹، به کوشش احمد عصام کاتب، بیروت، ۱۴۰۱ق · تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، ص۱۴۱، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · معجم البلدان، ج۴، ص۴-۵، بیروت، دار احیاءالتراث العربی · اعتقاد اهل السنة، ج۴، ص۸۱۸، ریاض، ۱۴۰۲ق · التدوین فی اخبار قزوین، ج۴، ص۱۷۱، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۳۳، ص۲۶۳، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۱۷، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · القند فی ذکر علماء سمرقند، ج۱، ص۵۹۷، به کوشش یوسف هادی، تهران، ۱۳۷۸ش · التدوین فی اخبار قزوین، ج۴، ص۱۴۵، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م · تکملة الاکمال، ج۱، ص۴۸۴، به کوشش عبدالقیوم عبد رب‌النبی، مکه، ۱۴۱۰ق · تاریخ مدینة دمشق، ج۹، ص۴۴۰، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · المستفاد من‌ ذیل تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۸، به ‌کوشش مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، ۱۴۱۷ق · الیقین، ج۱، ص۴۲۳ حاشیه، به کوشش انصاری، قم، ۱۴۱۳ق · اسد الغابة، ج۱، ص۱۵۱ · التدوین فی اخبار قزوین، ج۱، ص۳۴۷، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م · مجمع الآداب، ج۲، ص۱۹۹، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · التدوین فی اخبار قزوین، ج۱، ص۱۸۷، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م · التدوین فی اخبار قزوین، ج۱، ص۴۲۶، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۲۶۵، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · حبیب ‌السیر، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ۱۳۶۲ش · تکملة الاکمال، ج۱، ص۲۵۴، به کوشش عبدالقیوم عبد رب‌النبی، مکه، ۱۴۱۰ق · تاریخ اربل، ج۱، ص۱۴۴، به کوشش سامی خماس صقار، بغداد، ۱۹۸۰م · کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج۱، ص۱ · سیر اعلام النبلاء، ج۲۱، ص۲۰۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و دیگران، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م · فرائد السمطین، ج۱، ص۲۰۷، به کوشش محمدباقر محمودی، بیروت، ۱۳۹۸ق/ ۱۹۷۸م · فرائد السمطین، ج۲، ص۴۴، به کوشش محمدباقر محمودی، بیروت، ۱۳۹۸ق/ ۱۹۷۸م · مجمع الآداب، ج۳، ص۳۶۸، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · الدرر الکامنة، ج۲، ص۸۱، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · مجمع الآداب، ج۴، ص۴۳۰، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱ · صلة الخلف، ج۱، ص۴۰۸، به کوشش محمد حجی، بیروت، ۱۴۰۸ق/ ۱۹۸۸م · ذیل تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۱۶۷، همراه تذکرة الحفاظ ذهبی، بیروت، دارالکتب العلمیه · الوفیات، ج۲، ص۲۰۰، به کوشش عادل نویهض، بیروت، ۱۹۷۸م · الامصار ذوات الآثار، ج۱، ص۲۳۰-۲۳۱، به کوشش قاسم‌علی سعد، بیروت، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م · تهذیب الکمال، ج۱، ص۹۳، به کوشش بشارعواد معروف، بیروت، مؤسسةالرساله · کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج۲، ص۱۰۳۸ · ذیل التقیید، ج۲، ص۲۱، به کوشش کمال یوسف الحوت، بیروت، ۱۴۱۰ق · الدرر الکامنة، ج۳، ص۱۷۴، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · بحارالانوار، ج۱۰۷، ص۱۶۴، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م · بحارالانوار، ج۱۰۶، ص۱۶۵، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م · بحارالانوار، ج۱۰۷، ص۹، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م · بحارالانوار، ج۱۰۲، ص۵۵-۵۶، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م · تراجم الرجال، ج۲، ص۵۴۹، قم، ۱۴۱۴ق · تراجم الرجال، ج۱، ص۶۵، قم، ۱۴۱۴ق · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۱۸۰ · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۱۴۷ · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۱۹۹ · خاتمة المستدرک، ج۳، ص۲۰۷، به کوشش مؤسسة آل‌البیت علیه‌السلام، قم، ۱۴۱۵ق · تراجم الرجال، ج۲، ص۶۴۲، قم، ۱۴۱۴ق · تلامذة المجلسی، ج۱، ص۱۰۲، قم، ۱۴۱۰ق · تلامذة المجلسی، ج۱، ص۱۰۳، قم، ۱۴۱۰ق · تلامذة المجلسی، ج۱، ص۱۲۰، قم، ۱۴۱۰ق · اجازات الحدیث، ج۱، ص۲۴۹، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۴۱۰ق · ج۹، ص۶۰۹ · احسن التقاسیم، ج۱، ص۳۷۸- ۳۷۹، به کوشش دخویه، لیدن، ۱۹۰۶م · مجمع الآداب، ج۵، ص۵۱۰، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · مجمع الآداب، ج۵، ص۳۶۷- ۳۶۸، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · الدرر الکامنة، ج۶، ص۲۴۷، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۱، ص۳۲۸، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · تاریخ مدینة دمشق، ج۳۳، ص۲۶۲، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۹۱، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · تاریخ مدینة دمشق، ج۶۳، ص۵۶، به کوشش علی شیری، بیروت/ دمشق، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م · مجمع الآداب، ج۵، ص۳۶۸- ۳۶۹، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · طبقات الشافعیة الکبری، ج۶، ص۳۱، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · المختصر المحتاج الیه من تاریخ ابن دبیثی، ج۱، ص۲۶، به کوشش مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۶، ص۹۳-۹۴، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · تاریخ اربل، ج۱، ص۲۷۰، به کوشش سامی خماس صقار، بغداد، ۱۹۸۰م · تکملة اکمال الاکمال، ص۲۴، بیروت، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م · سیر اعلام النبلاء، ج۲۳، ص۲۸۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و دیگران، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م · روضه اطهار، ج۱، ص۹۵، به کوشش عزیز دولت‌آبادی، تبریز، ۱۳۷۱ش · روضه اطهار، ج۱، ص۱۲۳، به کوشش عزیز دولت‌آبادی، تبریز، ۱۳۷۱ش · ذیل تاریخ بغداد، ج۵، ص۹۴، به کوشش مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، ۱۴۱۷ق · روضه اطهار، ج۱، ص۹۳، به کوشش عزیز دولت‌آبادی، تبریز، ۱۳۷۱ش · مجمع الآداب، ج۱، ص۳۳۲، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · مجمع الآداب، ج۱، ص۸۴، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · طبقات الشافعیة الکبری، ج۱۰، ص۵۶، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · مجمع الآداب، ج۲، ص۱۴۴، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · مجمع الآداب، ج۴، ص۵۳۰، به کوشش محمدکاظم، تهران، ۱۳۷۴ش · وقف‌ نامه ربع رشیدی، ج۱، ص۱۷۷، به کوشش مجتبی مینوی و ایرج افشار، تهران، ۱۳۵۶ش · نزهة القلوب، ج۱، ص۷۷، به کوشش گ لسترنج، لیدن، ۱۳۳۱ق/۱۹۱۳م · الدرر الکامنة، ج۵، ص۴۵۳، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · طبقات الشافعیة، ج۲، ص۲۷۱، به کوشش حافظ عبدالعلیم خان، بیروت، ۱۴۰۷ق · البدایة و النهایة، ج۱۴، ص۲۰۳، به کوشش علی شیری، بیروت، ۱۴۰۸ق · طبقات الشافعیة، ج۳، ص۳۵-۳۶، به کوشش حافظ عبدالعلیم خان، بیروت، ۱۴۰۷ق · الدرر الکامنة، ج۶، ص۸۷، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۹، ص۸، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج۲، ص۲۰۲۲ · الدرر الکامنة، ج۴، ص۲۶۹، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · الدرر الکامنة، ج۳، ص۱۴۶، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · طبقات الشافعیة الکبری، ج۱۰، ص۶۶ برای متن نامه، به کوشش محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م · طبقات الشافعیة، ج۴، ص۶۹-۷۰، به کوشش حافظ عبدالعلیم خان، بیروت، ۱۴۰۷ق · البدر الطالع، ج۱، ص۳۹، قاهره، ۱۳۴۸ق · جامع‌ التواریخ، ج۲، ص۱۳۷۸، به کوشش محمد روشن و مصطفی موسوی، تهران، ۱۳۷۲ش · الدرر الکامنة، ج۱، ص۲۰۷، به کوشش عبدالمعیدخان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق/ ۱۹۷۶م · کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج۱، ص۲۳۵ · طبقات الشافعیة، ج۲، ص۱۸، به کوشش کمال یوسف الحوت، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۷م · کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج۱، ص۷۲۹ · البدر الطالع، ج۱، ص۱۸۶، قاهره، ۱۳۴۸ق · الضوء اللامع، ج۶، ص۱۶۵، قاهره، ۱۳۵۵ق/۱۹۳۶م · روضه اطهار، ج۱، ص۱۱۳، به کوشش عزیز دولت‌آبادی، تبریز، ۱۳۷۱ش · الأعلام، ج۱، ص۲۷۵ · الشقائق النعمانیة، ج۱، ص۲۸۹، بیروت، ۱۳۹۵ق · الشقائق النعمانیة، ج۱، ص۲۴۷-۲۴۸، بیروت، ۱۳۹۵ق · الشقائق النعمانیة، ج۱، ص۲۴۸، بیروت، ۱۳۹۵ق · خلاصة الاثر، ج۳، ص۳۲۲، قاهره، ۱۲۸۴ق · ریاض العلماء، ج۲، ص۴۴۱ -۴۴۲ برای این نسبت، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · الرسائل العشر، ج۱، ص۲۴۷، قم، ۱۴۰۳ق · تاریخ تبریز، ج۱، ص۴۹، ترجمه عبدالعلی کارنگ تبریز، ۱۳۳۷ش · روضة الصفا، ج۱، ص۱۵۸، تهران، ۱۳۳۹ش · ریاض العلماء، ج۵، ص۴۹۸، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · حبیب ‌السیر، ج۳، ص۵۵۱، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ۱۳۶۲ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱۷، ص۴۱ · تکملة امل الآمل، ج۱، ص۱۷۷، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۴۰۶ق · منتهی المطلب، ج۱، ص۸۱ مقدمه منتهی المطلب، مشهد، ۱۴۱۲ق · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۲۴ · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۱۸۶ · بحارالانوار، ج۱۰۶، ص۱۷۰-۱۷۱، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م · ریاض العلماء، ج۲، ص۳۹۵، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · ریاض العلماء، ج۵، ص۴۶۸، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۱۳۴، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۲۲۳، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · ریاض العلماء، ج۵، ص۲۵۸-۲۶۰، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۰۱ق · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۹۰، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۹۱، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۲۵۳ · تراجم الرجال، ج۱، ص۵۵، قم، ۱۴۱۴ق · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۱۴۸ · الأعلام، ج۸، ص۲۳۸ · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۱۱۴، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ج۱، ص۳۲۱، ترجمه محمدآصف فکرت، مشهد، ۱۳۶۸ش · الذریعه إلی تصانیف الشیعة، ج۱، ص۳۸۱ · فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آیةالله العظمی گلپایگانی، ج۱، ص۲۷۷، قم، ۱۴۰۲ق