تبعید: تبعید در اقوام پیشین

تبعید و بیرون راندن افراد از وطن یا شهری که در آن زندگی می‌کنند، از مجازات‌هایی است که از زمان‌های بسیار دور رواج داشته است، هر چند در هر عصر و منطقه‌ای ب. ت. ب. اوضاع خاص آن و ویژگی‌های محیط و فرد مجرم، دارای شرایط متفاوتی بوده است؛ گاهی تنها افراد از شهر محل سکونت خود اخراج می‌شدند و انتخاب محل اقامت آنان در اختیار خودشان بود. گاه افزون بر بیرون کردن محکومان از وطن، محل و مدت تبعید آنان نیز معین می‌شد؛ مفسران گروهی از جباران یا جالوت یا عمالقه را از کسانی شمرده‌اند که بر سرزمین آنان مسلط شدند و مردان را از شهر بیرون راندند و زنان و فرزندانشان را به اسارت گرفتند. در آیه‌ ۸۵ ‌بقره نیز به تبعید ناروای یهودیان از سوی یکدیگر اشاره شده و آنان به این جهت مذمت شده‌اند: «ثُمَّ اَنتُم... و تُخرِجونَ فَریقـًا مِنکُم مِن دِیـرِهِم... و هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکُم اِخراجُهُم». این آیه درباره قبایل بنی قریظه و بنی نضیر ساکن در مدینه نازل شد. هر یک از این دو قبیله با یکی از دو طایفه اوس و خزرج هم‌پیمان بودند و هرگاه با یکدیگر به نزاع بر می‌خاستند، گروه غالب، دیگری را از وطن خود بیرون می‌کرد. برخی گفته‌اند که این آیه درباره رویه بنی اسرائیل است که هرگاه قبیله‌ای دیگر را ضعیف می‌یافتند، آنان را از وطن خود بیرون می‌راندند. ۹. ۲ - تبعید سامری قرآن به سرگذشت سامری اشاره کرده که در پی ایجاد انحراف و کج‌روی در میان بنی اسرائیل، حضرت موسی علیه‌السلام وی را از میان قوم خود تبعید کرد: «فَاذهَب فَاِنَّ لَکَ فِی الحَیوةِ اَن تَقولَ لا مِسَاسَ». برخی گفته‌اند که حضرت موسی به بنی اسرائیل فرمان داد تا هم‌نشینی و سخن گفتن و غذا خوردن با سامری را ترک گویند ، در نتیجه وی مجبور به ترک شهر شد و در بیابان هم‌نشین درندگان گردید. هم‌چنین در آیه «قالوا لـَئِن لَم تَنتَهِ یــلوطُ لَتَکونَنَّ مِنَ المُخرَجین». از تهدید شدن حضرت لوط علیه‌السلام به تبعید از محل اقامت خود یاد شده است در آیه‌ای دیگر این تهدید در مورد حضرت شعیب علیه‌السلام و پیروانش نقل شده است: «لَنُخرِجَنَّکَ یـشُعَیبُ و الَّذینَ ءامَنوا مَعَکَ مِن قَریَتِنا». منبع: کتاب مقدس، اول تواریخ: ۹ · روح‌المعانی، ج۲، ص۲۵۰ · بقره/سوره۲، آیه۲۴۶ · مجمع‌البیان، ج۲، ص۱۴۰ · بقره/سوره۲، آیه۸۵ · مجمع البیان، ج‌۱، ص۲۹۱ · جامع البیان، ج‌۱، ص‌۵۵۹ ـ۵۶۰ · طه/سوره۲۰، آیه۹۷ · تفسیر‌قرطبی، ج‌۱۱، ص‌۲۴۰ · مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۵۴ · ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۳ · شعراء/سوره۲۶، آیه۱۶۷ · الصافی، ج‌۴، ص‌۴۸ · اعراف/سوره۷، آیه۸۸