تبیع (فقه): تبیع در زکات

در هر سى رأس گاو ـ با تحقّق شرایط ـ یک تبیع یا تبیعه زکات داده مى‌شود. بنابر این در شصت رأس گاو، دو تبیع یا تبیعه، در نود رأس، سه تبیع یا تبیعه ـ و همین طور به بالا ـ پرداخت مى‌شود. و همچنین است «تبیع‌» و «تبیعه‌» (که گوساله نر یا ماده‌ای است که در سال دوم داخل شده) ‌. شرایط وجوب زکات چهارپایان - علاوه بر شرایط عمومی گذشته - چهار چیز است: نصاب، چریدن، گذشتن سال و کاری نبودن آن‌ها. در گاو - که گاومیش را هم شامل می‌شود - دو نصاب است: «سی» و «چهل»، در هر «سی» تا یک تبیع‌ یا تبیعه‌ است. و در هر «چهل» تا، یک مسنه. و در اینجا (نیز) باید تا جایی که ممکن است مطابقت را رعایت کند؛ پس در «سی» تا، یک تبیع‌ یا تبیعه‌ است و در «چهل» تا یک مسنه، و تا به شصت نرسد چیزی نیست؛ پس در شصت تا، با سی حساب می‌شود و دو تبیع‌ پرداخت می‌گردد. و در هفتاد تا، با سی و چهل حساب می‌شود، پس یک تبیع‌ و یک مسنه پرداخت می‌گردد. و در هشتاد تا، دو چهل تا حساب می‌شود و دو مسنه پرداخت می‌گردد. و در نود تا، سه تا سی تا حساب می‌شود و سه تبیع پرداخت می‌گردد. و در صد تا، دو سی تا و یک چهل تا حساب می‌شود و دو تبیع و یک مسنه پرداخت می‌گردد. و در صد و ده تا، دو چهل تا، و یک سی تا حساب می‌شود. و در صد و بیست تا، مخیّر است که چهار سی تا و یا سه چهل تا حساب کند. منبع: جواهر الکلام ج۱۵، ص۱۱۴-۱۱۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۳۴، کتاب الزکاة، الفصل الاول فی زکاة الانعام، القول فی النصاب، مسالة۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۳۲، کتاب الزکاة، الفصل الاول فی زکاة الانعام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۳۲، کتاب الزکاة، الفصل الاول فی زکاة الانعام، القول فی النصاب، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق