تجاوز (جرم بین المللی): عنصر روانی جرم تجاوز

عنصر روانی ، به وضعیت روانی، خواست یا اراده اشاره دارد که مرتکب باید هنگام وقوع عنصر مادّی داشته‌باشد تا در نتیجهٔ ارتکاب‌جرم، مسئول شناخته شود. عنصر روانی جنایت تجاوز، از مادهٔ ۳۰ اساسنامهٔ دیوان بین‌المللی کیفری گرفته می‌شود که عناصر روانی موردنیاز برای آن‌دسته از جرایم در اساسنامهٔ رم که وجه‌تمایز آنها ذکر عنصر روانی است، ارائه می‌دهد. بندهای (۲) و (۳) این‌مادّه، به قصد در مورد رفتار مرتکب و آگاهی‌از شرایط پیرامونی و نتیجه، که شامل زمینهٔ عمل‌تجاوز دولت نیز می‌شود، اشاره دارد. این‌اَمر نشان‌از دیدگاه غالب در حقوق کیفری بین‌المللی معاصر است که به‌طورکلّی، «کسی نمی‌تواند عملی را انجام دهد یا نتیجه‌ای را عمداً ایجاد کند مگر اینکه از شرایطی‌که آن عمل یا نتیجه در آن ارتکاب یافته‌است نیز آگاهی داشته باشد» در مورد عنصر روانی، این‌الزام به قصد و آگاهی نسبت به اجزای جرم، به‌سَمت استانداردهای سنگین‌تر متمایل است و بنابراین، اثبات آن چالش‌برانگیزتر است. این‌معیار با دیدگاه اکثریت اندیشمندان حقوق بین‌الملل نیز هم‌راستا است که حالات روانی خفیف‌تر را برای تحقق مادهٔ ۳۰ اساسنامهٔ رم کافی نمی‌دانند. در حالی‌که برخی‌از محققان مخالفند و استدلال می‌کنند که یک حالت روانی خفیف‌تر، مانند بی‌پروایی نیز باید کافی‌باشد، که البته رویهٔ فعلی دیوان بین‌المللی کیفری نشان می‌دهد که دیدگاه اخیر با رویکرد دیوان مطابقت ندارد. جمله‌بندی مادهٔ ۳۰ اساسنامه نیز به‌سختی جایی برای تفسیری باقی‌می‌گذارد که شامل بی‌پروایی باشد. منبع: «آیندۀ جرایم بین‌المللی؛ امکان‌سنجی تطبیق جرم تجاوز به‌منظور مقابله با هوش مصنوعی ,»، دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم‌شناسی، شماره چهارم، 1404