تحجیر موجب ثبوت حق اولویّت برای تحجیر کننده در محدوده تحجیر میشود. چنانکه از شرایط تملّک زمین موات آن است که کسی آن را تحجیر نکرده باشد؛ زیرا تحجیر کننده نسبت به احیا و تملّک آن اولویّت دارد و چنانچه غیر تحجیر کننده به ستم، آن را احیا کند مالک نخواهد شد. زیرا تحجیر برای تحجیرکننده مفید اولویت است، پس او نسبت به احیا و تملک مورد تحجیر، از غیر خودش اولی میباشد؛ بنابراین، حق جلوگیری دارد. و اگر بر تحجیرکننده زور بگوید و آن را احیا کند مالک آن نمیشود.» البتّه مانع بودن تحجیر از احیا توسط دیگری، مشروط به توان تحجیر کننده برای احیا است.
در فرض عجز از احیا، حقّ اولویّت پیدا نمیکند و دیگری میتواند نسبت به احیای آن اقدام نماید. تحجیر مقدار افزون بر توان نیز همین حکم را دارد. پس کسی که بر احیای آنچه را که تحجیر نموده - یا از جهت فقر یا از جهت عاجز بودنش از تهیّه اسباب آن - قدرت نداشته باشد، تحجیر او اثری ندارد و برای غیر او جایز است که آن را احیا نماید. و همچنین اگر بیشتر از مقدار تواناییاش بر احیا، تحجیر کند، تحجیرش اثری ندارد، مگر در آن مقداری که توانایی بر آباد نمودن آن دارد؛ و اما نسبت به زیادتر از آن حق ندارد دیگری را از احیای آن جلوگیری کند.
بنابراین، کسی که از احیای موات عاجز است، حق تحجیر و سپس انتقال آنچه را که تحجیر نموده به دیگری با صلح یا غیر آن ندارد؛ چه به طور مجانی باشد یا در مقابل عوض؛ زیرا برای او حقی حاصل نشده تا آن را به دیگری منتقل نماید.» بر تحجیر کننده زمین موات واجب است به احیای آن همّت گمارد و در صورت اهمال و به درازا کشیدن زمان احیا اگر دیگری بخواهد آن را احیا نماید به حاکم شرع رجوع میکند و او تحجیر کننده را به آباد کردن زمین یا دست برداشتن از آن مجبور میکند و با داشتن عذر موجّه برای تأخیر ـ مانند تأمین یا تعمیر ابزار کار ـ به مقدار لازم به او فرصت داده میشود. اگر در آن مدّت اقدام به احیا نکرد حقّش ساقط میگردد و دیگری میتواند آن را احیا کند.
منبع: جواهر الکلام ج۳۸، ص۵۸ · جواهر الکلام ج۳۸، ص۵۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۲۰، کتاب احیاء الموات و المشترکات، القول فی احیاء الموات، مسالة۱۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام ج۳۸، ص۶۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۲۱، کتاب احیاء الموات و المشترکات، القول فی احیاء الموات، مسالة۲۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام ج۳۸، ص۵۹-۶۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
