تحدی قرآن: دامنه تحدی

شـایـد نـویـسنده یاد شده بیم آن داشته که اگر گفته شود قرآن هم‌چنان در موضع تحدی خود پـابرجا است، به ناگاه آتش کفر و الحاد ـ که در میان سخن‌دانان عرب کم نیست ـ زبانه کشد، در صدد مقابله بر آمده و همانند قرآن سخنی موزون و استوارارائه دهند و در پی آن بزرگ‌ترین پایه و سـتـون اسـتوار دعوت اسلامی، از هم فرو ریزد ولی او باید مطمئن باشد که چنین اتفاقی نخواهد افتاد، زیرا قرآن بر اسلوب ویژه‌ای استوار است که هرگز سخن بشری نمی‌تواند به آن برسد و حتی نمی‌تواند نزدیک آن گردد، چون که اعجاز قرآن تنها بر شیوه بیانی آن استوار نیست، بلکه مجموعه لـفـظ و مـعـنـا، مـعیار اعجاز م. ب. جمال لفظ و کمال معنا، زیبایی و فریبایی عبارات، در کنار بلندای افق محتوا قرار گرفته است کدام دانشور و سخنور توانایی است که بتواند چنین مفاهیم عـالـیـه و نـوآوری‌هـای وسـیـع و گـسترده را در همه زمینه‌های معرفتی و شناختی، در چنین قالب‌های موزون و دل کش و دارای جذبه معنوی و روحانی در آورد و ساختاری چنین مستحکم و استوار در عین زیبایی منظر ارائه دهد؟ تلاش در این راه سرانجامی جز رسوایی نخواهد داشت!. در عـرصـه تاریخ مواضع عبرت فراوانی وجود دارد کسانی در صدد معارضه با قرآن برآمده‌اند، اما آن چه ارائه کرده‌اند نه تنها همانند قرآن نبوده، بلکه از درجه کلام معمولی هم فروتر افتاده است و جـز عـار و نـنگ دست آوردی برای خود فراهم نساخته‌اند هر که با خود بیاندیشد تا این تجربه‌های تلخ تاریخ را تکرار نماید، و مواضع عبرت آن را درست ننگرد، پس اگر شرمنده خویش نگشت هرچه خـواسـت انجام دهد (من جرب المجرب حلت به الندامة، هر که آزمون شده‌ای را آزمون کند، جز پشیمانی دست آوردی نخواهد داشت). اگـر گفتند: آری (لو نشاء لقلنا مثل هذا، اگر بخواهیم مـی تـوانـیـم هـمانند آن بیاوریم)! (‌ایـن آیـه نـقل کلام مشرکین است که در آن روزگار گفتند و خود را رسوا ساختند.) پس به آنان بگوید: (هاتوا برهانکم ، شاهد صدق این مـدعـی را ارائه دهید) و اگرگفتند: (لا طاقة لنا به ، ما را توانایی آن نیست) پس به آنـان بـگـویـد: چـه شهادتی بر اعجاز بالاتر از اظهار ناتوانی است؟ آن‌گاه به تاریخ رجوع کند و از آن بـپـرسـد: (فما بال القرون الاولی ، حال گذشتگان چگونه بوده است؟) هر آینه تاریخ پاسخ خواهد داد که هیچ کس سر خود را در مقابل قرآن نیفراشته است و آن گروه ناچیزی که سر بـه سـوی قـرآن تافتند، با رسوایی و بار ننگ بازگشتند و روزگار بر آثار آنان خط بطلان کشید و به دست فراموشی سپرد). منبع: عایشه بنت الشاطئ، الاعجاز البیانی، ص۶۶-۶۵ · انفال/سوره۸، آیه۳۱ · بقره/سوره۲، آیه۱۱۱ · بقره/سوره۲، آیه۲۸۶ · طه/سوره۲۰، آیه۵۱ · الـنـبا العظیم، ص۷۵