تحلیل امکان اعاده دادرسی — دعوای ابطال رأی داور را طرح نمود

اگر موضوع رأی داوری به صورت تبعی و طاری در دادگاهی رسیدگی شود و در آن مرحله ایرادی به رأی صورت نگیرد یا دادگاه ایرادات را مردود بداند، دیگر نمی توان ۷۵۹ ضرورتی به توضیح در این خصوص نیست. دعوای ابطال رأی داور را طرح نمود. حال اگر بعد از پایان دعوای ابطال رأی داور و حکم بر صحیح بودن آن دلایلی یافت شود که دلالت بر نادرست بودن رأیی داور دارد یا جعلی بودن مدارک کشف شوند؛ چه باید کرد؟ روشن است که طرح دعوای ابطال رأی داور ممکن نیست اما آیا اعاده دادرسی نیز ناممکن است؟ در دادنامه شماره ۱۸۴ - ۱۸۳- ۱۳۶۷/۹/۳۰ شعبه اول دادگاه عالی انتظامی قضات می خوانیم چون رسیدگی دادگاه استان و صدور حکم بر مبنای رای داور در هر صورت به تقاضای طرفین بوده و دادگاه پس از صدور رای اعتراضات ی. ا. ط. را به صلاحیت داور و جهات دیگر که در پرونده امر ذکر شده وارد ندانسته و آن را رد کرده است و رأی صادره طبق باب هشتم آیین دادرسی مدنی مبحث داوری قابل اجرا بوده طرح دعوای مجدد از طرف معترض مزبور در دادگاه شهرستان، مجوز قانونی نداشته و صدور رأی مجدد از طرف رییس دادگاه شهرستان مبنی بر ابطال رأی داور و توقیف عملیات اجرایی، محمل قانونی نداشته و تخلف است. نسبت به رییس دادگاه مدنی خاص ب. ت. ب. اینکه نامبرده دفاع نموده که در رأی صادره شرکت نداشته و در صورت جلسه محاکم هم اسم او نوشته نشده بلکه او نظر خود را نسبت به استفتائات قضات اعلام نموده ب. ت. ب. اینکه شرکت او در انشا رأی مسلم نیست نمیتوان او را متخلف دانست ۷۶۱ اگر بعد از صدور رأی داور و اجرای آن یا در حین اجرا معلوم شود که قرارداد اصلی باطل م. ب. یا یکی از خیارات در مورد آن محقق شده است و حکمی از سوی دادگاه نیز بر این امور صادر شود؛ آیا از جهات اعاده دادرسی است یا از تاریخ صدور، به م. ع. اجازه می دهد که ظرف مهلت بیست روز دعوای ابطال رأی داور را طرح نماید؟ موضوع در چند فرض متصور است: ۱ - دعوای ابطال طرح شده و حکم به تأیید رأی داور صادر شود؛ ۲- دعوای ابطال اساساً طرح نشده باشد؛ - دعوای ابطال طرح شده اما قبل از ورود به ماهیت، با صدور قرار رد یا عدم استماع دعوا رد شده باشد؛ آیا می توان گفت که در حالت اول، امکان اعاده دادرسی نسبت به رأی دادگاه که رأی داور را تأیید نموده است، وجود دارد و در حالت های بعدی از تاریخ کشف شدن واقع امر یا صدور حکم دادگاه بر احراز آن موضوع مهلت بیست روز دیگر برای طرح دعوای ابطال رأی داور وجود دارد؟ این بحث با مسأله استقلال شرط داوری ارتباطی ندارد زیرا در صدد منتفی کردن داوری نیست بلکه از امکان طرح مجدد دعوای ابطال دفاع می کند. به عبارت دیگر، داوری و رأی ۷۶ کریم زاده احمد پیشین، ص ۲۵۹. داور را به رسمیت می شناسد اما ادعا بر این است که رأی داور میبایست به یکی از جهات ماده ۴۸۹ ابطال شود. برای مثال اگر م. ع. رأی داوری با طرح دعوا در دادگستری ثابت کند که قرارداد اصلی باطل است یا بخش مهمی از تعهدات طرف مقابل که در رأی داور، به عنوان محکوم له شناخته شده است منتفی بوده و خیار تبعض صفقه تحقق یافته است و این امر به نحوی باشد که اگر داور اطلاع می یافت، رأی دیگری صادر می نمود، آیا به رأی دادگاه می توان درخواست رسیدگی مجدد به رأی داور را مطرح نمود؟ آیا در حالت اول، با اینکه داور یک بار رأی داده است باز هم می تواند در موضوع بطلان یا فسخ قرارداد اصلی، رسیدگی نماید و دادگاه پس از ایراد خوانده باید دعوا را غیر قابل استماع دانسته و به داوری ارجاع دهد یا اینکه داور با رأی اولیه خود، دیگر سمتی ندارد و در هر حال رسیدگی با دادگاه خواهد بود؟