دکترین
تحلیل شرط سنی مسئولیت کیفری مبتنی بر اندیشه فایده گرایی و سزاگرایی (مقاله علمی وزارت علوم)
تحلیل شرط سنی مسئولیت کیفری مبتنی بر اندیشه فایده گرایی و سزاگرایی (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: محسن برهانی اقبال محمدی
منبع: مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 53 پاییز و زمستان 1402 شماره 2 (پیاپی 21)
چکیده
فایده گرایی و سزاگرایی هم در باب جرم انگاری و هم در باب مجازات دارای گزاره های مهمی هستند. بسیاری از مواقع تحلیل ها و نتایجی که حاصل می شود از رهگذر شخص مجرم می گذرد. بررسی مسئولیت کیفری در سیستم فلسفی این نظریات دارای اهمیت ویژه ای است. مسئولیت کیفری دارای مؤلفه هایی است که هم تعداد آن ها و هم مفهوم آن ها در خصوص جرایم مختلف متفات است. یکی از مؤلفه های مسئولیت کیفری، شرط سنی است. فایده گرایی با استفاده از ارعاب و اصلاح و ناتوان سازی مجرم به دنبال مصلحت سنجی و پیشگیری از وقوع جرم است. لذا با در نظر گرفتن اقدامات تربیتی و تأمینی در سنین پایین به واکنش در برابر اطفال و نوجوانان می پردازد و با بیشتر شدن سن، مسئولیت به تدریج کامل می شود. بنابراین مؤلفه سنی مسئولیت در فایده گرایی سن است. در مقابل سزاگرایی با مبنا قراردادن استحقاق، رشد عقلی را به عنوان مؤلفه سنی مسئولیت کیفری لحاظ می کند.قانون ایران در جرایم تعزیری اطفال و نوجوانان منطبق با نظریه فایده گرایی و در جرایم مستوجب حد و قصاص منطبق با نظریه سزاگرایی است. قاضی در تعیین واکنش های مواد 88 و 89 با در نظر گرفتن هدف ارعاب و اصلاح و ناتوان سازی باید احکام مناسب صادر نماید. در حدود قصاص قاضی مکلف است علاوه بر بلوغ با جلب نظر کارشناس متخصص، رشد عقلی را احراز نماید. بنابراین در ماده 91 قانون مجازات اسلامی رشد عقلی مؤلفه سنی مسئولیت کیفری است و نباید صرفا در صورت بروز شبهه و به صورت استثنایی این ماده در احراز مسئولیت کیفری اطفال و نوجوانان مورد توجه قرار گیرد.
Analysis of the age criterion for criminal responsibility based on utilitarian and retributive thinking
Utilitarianism and retributivism, theories have important propositions both regarding criminalization and punishment. Many times, the analyses and the results that are obtained pass by the criminal investigation of criminal liability in the philosophical system of these theories have special importance. Criminal responsibility has components that both their number and their meaning are different in different crimes. One of the components of criminal responsibility is the age requirement. Utilitarianism seeks expediency and prevention of crime by using deterrence, rehabilitation and incapacitation of the criminal. Therefore, educational measures are expected at younger ages. As the age increases, the responsibility gradually becomes complete. Therefore, the age is a component of criminal responsibility for utilitarians. On the other hand, retributivism based on merit considers intellectual development as the age component of criminal responsibility.The Penal Code is consistent with utilitarianism in the crimes that are called ‘Ta'ziri’, and it is consistent with punitiveness in the crimes that are called ‘Had’ and ‘Qesas’. When judging the reactions of articles 88 and 89, the judge should issue appropriate sentences considering the purpose of intimidation, correction and incapacitation. In Had and Qesas, the judge is obliged to obtain the opinion of an expert on intellectual growth. in Article 91 intellectual growth is the age component of criminal responsibility, and it should not be taken into account only in case of doubt and as an exception in determining the criminal responsibility of children.
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 37
-
رأی
هماستناد
قتل عمد ارتکابی توسط بالغ کمتر از 18 سال
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 737 مورخ 1393/09/11 هیات عمومی دیوان عالی کشور | شرایط اعاده دادرسی برای محکومان به قصاص زیر ۱۸ سال طبق قوانین جدید مجازات اسلامی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آرای متهافت صادر گردیده است که جریا
-
رأی
هماستناد
مقررات مرورزمان درخصوص جنبه عمومی مجازات جرایم عمدی مستوجب دیه و قصاص
مواد 91، 92، 93 و 614 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تشدید مجازات پس از رفع نقص تحقیقات
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
شرط صدور حکم به مجازات حدی در خصوص بالغ کمتر از هجده سال
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و عدم توجه دادگاه به سن و وضعیت عقل
-
رأی
هماستناد
مجازات تکمیلی در جرم حدی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
عطف به ماسبق شدن ماده 91 قانون مجازات اسلامی 1392
قانون مجازات اسلامی مصوب 30/2/92 صادر شد ولی چون ماده 91
-
رأی
هماستناد
درخواست اعاده دادرسی با ادعای عدم درک حرمت یا ماهیت جرم ارتکابی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
عدم ارجاع به کارشناس جهت احراز رشد نوجوان قاتل زیر 18 سال
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و رای وحدت رویه شماره 737
-
رأی
هماستناد
شرط پذیرش درخواست اعاده دادرسی از سوی دادستان مجری حکم
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
اعتراض به رأی رد درخواست اعاده دادرسی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از امور موضوعی بوده که احراز آنها ن
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و ارجاع امر به کمیسیون پزشکی قانونی و
-
رأی
هماستناد
اعتراض به نظریه پزشکی قانونی در بزه قتل عمد
مواد 91 و 612 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
دامنه شمول مقررات ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خلاصه متن: در تاریخ 24 آذر 1394
-
رأی
هماستناد
محدوده اعمال ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خلاصه متن: در تاریخ 24 مرداد 1395
-
رأی
هماستناد
مجازات افراد بالغ زیر 18سال
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 استناد شده و ادعا شد که موکلش از نظ
-
رأی
هماستناد
شرط مقدم بر اجرای قسامه
قانون مجازات اسلامی و ماده 91
-
رأی
هماستناد
مجازات اختفاء جسد توسط قاتل
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نظر به اینکه متهم در زمان وقوع جرم
-
رأی
هماستناد
حکم به پرداخت دیه در فرض عدم مطالبه از ناحیه اولیاء دم
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مصداق تقصیر در امر کیفری
قانون مجازات اسلامی و مواد 91
-
رأی
هماستناد
شرط قصاص افراد بالغ کمتر از 18 سال
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مصداق تقصیر در امر کیفری
قانون مجازات اسلامی و مواد 91
-
رأی
هماستناد
اعتراض به رأی رد درخواست اعاده دادرسی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از امور موضوعی بوده که احراز آنها ن
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از امور موضوعی بوده که احراز آنها ن
-
رأی
هماستناد
مجازات اختفاء جسد توسط قاتل
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392نظر به اینکه متهم در زمان وقوع جرم ق
-
رأی
هماستناد
محدوده إعمال ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده91 قانون مجازات اسلامی مصوب1392 اصل پرونده حاوی 393 برگ به حضور ایفا
-
رأی
هماستناد
شرط پذیرش درخواست اعاده دادرسی از سوی دادستان مجری حکم
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
عطف به ماسبق شدن ماده 91 قانون مجازات اسلامی 1392
قانون مجازات اسلامی مصوب 30/2/92 صادر شد ولی چون ماده 91
-
رأی
هماستناد
وجود شبهه در شرایط مسئولیت متهم به قتل عمدی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که مقرر می دارد
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و ارجاع امر به کمیسیون پزشکی قانونی و
-
رأی
هماستناد
مساعدت جهت خلاصی متهم از محاکمه و تعقیب
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اعتراض به نظریه پزشکی قانونی در بزه قتل عمد
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 وارجاع امر به کمیسیون پزشکی قانونی و
-
رأی
هماستناد
ادله اثبات کیفری قتل (اظهارات طرفین)
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است
-
رأی
هماستناد
کافی بودن قصد عام جهت تحقق بزه معاونت در قتل عمدی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 پرداخت مبلغ ده میلیون ریال جزای نقد
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و اینکه متهم در زمان وقوع بزه کمتر
-
رأی
هماستناد
تغییر عنوان اتهام در دادگاه
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 وارجاع امر به کمیسیون پزشکی قانونی و
-
رأی
هماستناد
مجازات تکمیلی در جرم حدی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
نظریات مشورتی 3
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2791 مورخ 1395/11/03
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 91
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/457 مورخ 1398/09/10
ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به این نتیجه می رسد که فرد ماهیت جر
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1349 مورخ 1398/09/25
ماده 91 قانون مجازات اسلامی
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 91 — قانون مجازات اسلامی
ماده 91 قانون مجازات اسلامی رشد عقلی مولفه سنی مسئولیت کیفری است و نباید
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
