ترتّب: تاریخچه بحث ترتب

نظریه ترتّب اولین بار، حدود پنج قرن پیش مطرح شد. او بدون به کار بردن اصطلاح ترتّب یا اقامه برهان بر آن، مفاد آن را بیان کرد. ۳. ۲ - رواج بین علمای شیعه این نظریه به تدریج نزد فقیهان و اصولیان شیعه رایج شد و با این‌که از مسائل بحث‌ برانگیز حوزه‌های علمی شیعی و مورد نزاع فراوان بوده است، عالمان اهل سنّت به آن نپرداخته‌اند. به گفته وی، اگر نظریه ترتّب پذیرفته نشود، لازمه آن بطلان عبادات اکثر مردم است، در حالی که در این باره هیچ بیانی از قرآن و پیشوایان دین به ما نرسیده است. پس از او بیش‌تر شاگردانش در استحکام بخشیدن به نظریه ترتّب و تبیین و تنقیح آن کوشیدند. ۳. ۵ - سیدمحمد فشارکی از جمله سیدمحمد فشارکی (متوفی ۱۳۱۶) سهم زیادی در تقویت ارکان نظریه ترتّب و تنقیح و تنظیم مطالب آن داشت. منبع: ج۱، ص۳۴۱، چاپ محسن عراقی و منذر حکیم، قم ۱۴۱۴ · ج۱، ص۳۱۴، تقریرات درس امام خمینی، قم ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص۱۷۱، ج ۱، قم ۱۳۸۰ ش · ج۱، ص۱۴۰، با تعلیقات محمدعلی اراکی، قم ۱۴۰۸ · ج۱، ص۳۳۵ به بعد، تقریرات درس آیت اللّه نائینی، قم ۱۴۲۱ · فرائد الاصول ج۲، ص ۴۴۰ · ج۱، ص۲۸۶، تقریرات درس آیت اللّه نائینی، قم ۱۴۱۰