تسامح ادله سنن: نکته

ریشه این قاعده به روایاتى بر مى گردد که به اخبار ( من بلغ ) شهرت یافته اند. در کتابهاى روایى اهل سنت نیز، روایتهایى به این معنا وجود دارد. ۷. ۱ - اجماع منقول و محصل مستندات این قائده اجماع منقول و محصل است که شهرت فتوایی پشتوانه آن است. ۷. ۲ - نیکو بودن احتیاط عقل میان کاری که احتمال منفعت در آن وجود دارد، با عملی که در آن احتمال مفسده و ضرر هست، تفاوتی نیست و در هر دو احتیاط را نیکو می‌داند. ۷. ۳ - اخبار من بلغ این روایات که به اخبار من بلغ معروف هستند، دارای پشتوانه شهرت فتوایی است و می‌توان ادعای تواتر آنها را نمود و در حد استفاضه یا تواتر معنوی یا اخبار همراه با قرائن دال بر صحت و صدور از معصوم هستند. و به همین دلیل نیازی به بحث سندی ندارند. ۷.۳. ۱ - موارد کاربرد اخبار من بلغ ۱. روایات نبوی موجود در کتب شیعه. ۲. روایات نبوی در کتب اهل سنت. ب. ت. ب. اطلاقات اخبار من بلغ این روایات نیز در محل بحث قرار می‌گیرند. ۳. فتوای فقیه اگر مستندی نداشته باشد. ظاهر اخبار «من بلغ» شامل این قسم نمی‌شود؛ ۴. خبر ضعیف در مورد مصائب معصومین و موعظه‌ها دراین زمینه دو نظر وجود دارد؛‌ عده‌ای معتقدند که چنین روایاتی حجیت دارند و می‌توان آنها را نقل کرد. ۷.۳. ۲ - احتمالات درباره اخبار من بلغ در مورد مفاد این اخبار چند احتمال وجود دارد. الف: حجیت اخبار ضعیف جهت اثبات استحباب و کراهت. طبق این احتمال فقیه می‌تواند بر اساس آن روایات ضعیف حکم به استحباب بدهد. ج: ارشاد به حسن احتیاط عقلی و ترغیب در انجام عملی که احتمال مطلوبیت آن وجود دارد. طبق این احتمال نه استحباب ثابت می‌شود و نه حجیت اخبار ضعیف برای صدور فتوای استحباب. و در آن ثوابی برای عملی ثابت شده باشد عمل کند. منبع: ج۲، ص۷۲، دارالتعارف، بیروت · مدارک الاحکام، ج۲، ص۳۲۸ · فصول الغرویه فی اصول الدین، ص ۳۰۵ · بجنوردی، قواعد فقهیه، ص ۳۲۸ · رسایل فقهیه، ص۱۴۲ · ج۲، ص۵۳۰ · رسائل فقهیه شیخ انصاری، ص ۱۵۷ · قواعد فقهیه بجنوردی، ج۳، ص۳۳۹ · شفاء الصدور فی شرح زیارة العاشور، ج۲، ص۲۸۷ · قواعد فقهیه بجنوردی، ج ۳، ص ۳۳۰ – ۳۳۳ · ج۱، ص۲۵