تصمیم دادگاه

گفته شد که دعوا، توانایی قانونی مدعی حق تضییع یا انکار شده در مراجعه به مراجع صالح در جهت به قضاوت گذاردن وارد بودن یا نبودن ادعا و ترتب آثار قانونی مربوط است. با اقامه ی دعوا مرجع مورد مراجعه دادگاه فعالیت خود را آغاز و عمالی را که به آن تصمیمات دادگاه گفته می شود، انجام می دهد. تصمیم دادگاه در نهایت به صورت رأی صادر می شود. رأی» اعم از «حکم» یا «قرار» است. صدور رأی» منوط به ختم دادرسی است. کما این که ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مقرر میدارد: «پس از اعلام ختم دادرسی در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشای رأی نموده و به اصحاب دعوا اعلام می نماید در غیر این صورت حداکثر ظرف یک هفته انشا و اعلام رأی میکند». ب. ت. ب. ماده مزبور ختم دادرسی در صورتی متحقق میشود که دادگاه بتواند اقدام به صدور رأی قاطع نماید. با اعلام ختم دادرسی، دادگاه باید رأی قاطع صادر نماید و اصحاب دعوا نمی توانند ادعا و دلیل جدید اقامه و ارائه نمایند. در اصطلاح حقوقی حکم دادگاه رأیی است که به موجب آن، اختلاف در آن دادگاه فصل شود. ماده ۲۹۹ قانون فوق الاشعار معیار تشخیص حکم از قرار را بدین صورت رائه می دهد: «چنانچه رأی دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن به طور جزیی یا کلی باشد، حکم و در غیر این صورت قرار نامیده می شود. احکام دادگاه به دو قسم تقسیم میشوند: قرارهای دادگاه نیز به دو دسته ی کلی تقسیم می شوند: یک - قرار اعدادی (یا مقدماتی) در مطالب آتی به شرح آنها خواهیم پرداخت.