تعارض (فقه الحدیث): اختلاف حدیث

برخی از فقیهان شیعی بر این باورند که: مهم ترین بحث تعارض ادلّه، مسئله اسباب اختلاف حدیث است؛ چرا که اگر فقیه بر این اسباب احاطه پیدا کند، خواهد توانست میان اخبار مختلف، جمع عرفی برقرار کند و نیازمند مراجعه به روایات علاجیه نخواهد بود. اختلاف اخبار همیشه از اسباب طعن نحله ها و فرقه های مذهبی بر یکدیگر بوده است. دیگران نیز با همین انگیزه، دست به تألیف زده اند. از آنجا که این مسئله نتایج کلامی و فقهی بسیار دارد، از دوره های آغازین تاریخ اسلام ، دغدغه ذهنی محدّثان و متکلمان و فقیهان بوده است و برای حل آن، گفتگوها، پرسش و پاسخ ها و نوشته های فراوان عرضه داشته اند. نگاهی به پیشینه این موضوع، میزان اهتمام عالمان مسلمان را بدان نشان می دهد. چنین عناوینی، نشان دهنده مطرح بودن جدّی مسئله تعارض اخبار در قرون نخستین تاریخ اسلام است. منبع: الرافد فی علم الأصول، ج۱، ص۲۵ · تأویل مختلف الحدیث، ص۳ · الکافی، ج۱، ص۶۲۶۹، ده حدیث · وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۴۸ · بحارالأنوار، ج۲، ص۲۱۹۲۵۵، ۷۳حدیث