تعارض (فقه الحدیث): مهمترین خلل

مهمترین خلل و نارسایی در مسئله اختلاف اخبار ، عبارت است از: ۱ طرح انتزاعی مسئله تعارض اخبار در علم اصول، ۲ عدم استقرا و شناسایی اسباب اختلاف، ۳ مدوّن نبودن روایات مختلف در یک مجموعه بر اساس اسباب و علل، ۴ ضابطه مند نبودن راه حل و کیفیت علاج. بر این پایه، پیشنهاد پژوهشی نو و گسترده با منظور کردن نکات زیر، توصیه می شود: الف. شناسایی و استقرای اسباب و علل تعارض. شهید صدر ، این اسباب و علل را در هشت عنوان دسته بندی کرده است. برخی معاصران نیز علل تعارض را در پنج، خلاصه کرده اند: تشریع تدریجی، اختلاف احوال مردم، اختلاف حوادث و شرایط زمانی و مکانی، تبعیض در بیان احکام، و برچیدن سنّت های جاهلی. منبع: مختلف الحدیث بین الفقهاء و المحدّثین، ص۲۹ ۵۰