تغییر جنسیّت: موضوع تغییر جنسیت

تبدیل، آشکارسازی و یا تعیین جنسیت فرد با عمل جراحی را تغییر جنسیت گویند. چنین تغییر دادن حالت انسان از وضعیتی به وضعیت دیگر، از مسائل جدید بوده و از پدیده‌های پزشکی صد سال اخیر است. در فقه نیز که عهده‌دار استنباط و بیان حکم شرعی امور است نه تنها از حرام بودن و نبودن آن بلکه از واجب بودن و نبودن آن در بعض موارد نیز بحث به میان آمده است. دیدگاه ایشان در باره این موضوع مبنی بر عدم حرمت آن، سرآغاز مباحث فقهی و حقوقی تغییر جنسیت شد. طرح مسائل فقهی و تجویز مصداقی تغییر جنسیت ازسوی ایشان، موجب صدور مجوز قانونی تغییر جنسیت در ایران و انجام عمل جراحی برای رفع مشکل صدها بیمار گردید. به بیان دیگر تغییر جنسیت یعنی تبدیل ماهوی هریک از مرد و زن به دیگرى و اصلاح جنسیت انسانهاى دو جنسى با عمل جراحی و مانند آن. هر انسانى در واقع از نظر جنسیت یا مرد است و یا زن- هرچند برخى احتمال‌ وجود جنس سومى را که نه مرد باشد و نه زن بلکه محل اجتماع هر دو عنوان باشد، مطرح کرده‌اند- لیکن بعضى افراد برحسب ظاهر، هویت دو جنسى دارند. اینان دوگونه‌اند: ۱. اشخاصى که یک جنسیت در آنان پنهان و جنسیت دیگر آشکار است، مانند کسى که در آغاز تولد به ظاهر پسر بوده، لیکن با گذشت زمان، نشانه‌هاى زن بودن در او نمایان گشته است؛ به‌گونه‌اى که متخصصان فن بر زن بودن وى گواهى داده و وجود آلت تناسلی را در او همچون قطعه گوشتى زاید شبیه آلت دانسته‌اند. عکس آن نیز ممکن است. ۲. اشخاصى که آلت تناسلى مرد و زن، هر دو را دارند. در فقه از چنین کسى به خنثی تعبیر شده است و از دیرباز در کلمات فقها به تبعیت روایات ، مطرح است. خنثى بر دو گونه است: مشکل و غیر مشکل. جنسیت خنثای مشکل - به دلیل عدم وجود علائم شرعى در وى که بتوان به یکى از دو جنس زن و مرد ملحق کرد- معلوم نیست. به همین دلیل احکام ذکر شده در فقه درباره او مبتنى بر احتیاط است؛ برخلاف خنثاى غیر مشکل که جنسیت وى به دلیل وجود علائم شرعی ، شناخته شده است و در نتیجه به یکى از دو جنس مرد یا زن ملحق مى‌شود. تغییر (یا اصلاح ) جنسیت افراد دو جنسى از هر دو قسم یاد شده (خنثى و غیر خنثى) ممکن، بلکه در خارج واقع شده است؛ لیکن آیا تغییر حقیقى نسبت به کسى که در یک جنس کامل است امکان دارد یا نه؟ پاسخ به آن بر عهده متخصصان امر و علم پزشکی است؛ گرچه برخی معتقدند که علم پزشکی نه تنها وقوع آن را نفی مى‌کند بلکه آن را ممکن نمى‌داند. به هرحال تغییر جنسیت از مباحث جدید در دانش پزشکى است که فقها نیز در بخش مسائل مستحدثه به برخى احکام آن از جنبه فقهی اشاره کرده‌اند. منبع: تحریرالوسیله ج۲ ص۶۶۸ مساله ۱و۲.مؤسّسة تنظیم ونشر آثار الإمام الخمینی قدس سره، ۱۳۹۲ش · خمینی، روح‌الله، دانشنامه امام خمینی ج۳ ص۴۳۳ · حقوق خانواده ۱ج، ص۳۸