تفاسیر قرن سیزدهم: الجوهر الثمین

مجلد اول از آغاز سوره فاتحه تا سوره نحل . مجلد دوم از سوره اسراء تا آخر قرآن کریم . شامل بیش از سی و چهار هزار سطر. تاریخ فراغت هر دو تالیف ۱۲۳۹ ق م. ب.. مـؤلـف در‌ ایـن اثـر خود به طور مزجی قرآن کریم را تفسیر کرده و بیشتر جنبه روایتی دارد و به مباحث دیگر کمتر می‌پردازد. مجلد اول از سوره حمد تا سوره یوسف و مجلد دوم از سوره رعد تا پایان قرآن کریم را دربردارد. در یک مجلد به زبان عربی و شیوه روائی و از مشهورترین تفسیرهای قرن سیزدهم است. ‌ایـن تـفسیر سومین تفسیر مؤلف است و از دو تفسیر الکبیر و الوسیط او تلخیص گردیده و بسیار مختصر و به شیوه مزجی است. خود مؤلف در آغاز کتاب خویش اشاره‌هایی به این نام دارد. در مـقـدمه بر این تفسیر می‌نویسد: مؤلف دقت بسیاری در معنی و ایجاز در بیان عبارات به کار گرفته است. و این شیوه هم برای مبتدیان هم محققان سودمند است. پـژوهـشگران از آن جهت بهره‌مند می‌شوند که به شیوه‌ای موجز اصطلاحات علم تفسیر متمرکز است. از سـوی سـبـک ساده و روان آن در بیان مطالب برای مبتدیان بدون هیچ تکلف و زحمت مفهوم است. از ویـژگی هـای دیـگـر‌ ایـن تفسیر آن است که تمامی وجوه مختلف قراءآت قرآن کریم را که از گذشتگان روایت شده و نزد قرا ، معروف است، یاد کرده است. مانند قرائت حفص که از عاصم روایت می‌کند. و نـیـز در تـفسیر ایات از احادیث و روایات ائمه معصومین (علیهم‌السّلام) مخصوصا حضرت امیرالمؤمنین و حضرت صادق (علیهماالسّلام) بسیار نقل می‌کند. سپس در قاهره عینا در بیروت تجدید چاپ شده است. و کشف الایاتی تحت عنوان دلیل الایات القرآنیة در پایان آن آورده است. در این طبع یک صفحه از قرآن کریم در وسط صفحه و تفسیر در اطراف آن قرار گرفته است. و برخی توضیحات لغوی نیز در پاورقی چاپ شده است. (چاپ سوم، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۷ ق). منبع: الاعلام، ج۴، ص۱۳۱