تفاوت اماره قانونی با اماره قضایی

مبنای اماره قانونی حکم و تعیین قانون است. حال آنکه مبنای اماره قضایی استنباط دادرس است. اماره قانونی دارای خصوصیت عموم و کلیت است. یعنی در تمام افرادی که مصداق آن حکم باشد جاری است. حال آنکه اماره قضایی محصور در مورد خاص یا به تعبیر ماده ۱۳۲۴ ق.م در خصوص مورد است و قابل قیاس و تسری در سایر موارد نیست. موارد و مصادیق اماره قانونی احصاء شده و معین و محدود است. حال آنکه موارد و مصادیق اماره قضایی نامحدود است و موارد استنباط دادرس از قرائن و اوضاع و احوال قابل احصاء نیست. اثر و اعتبار اماره قانونی به موجب قانون است و دارای الزام و اجبار است. ولی تأثیر و اعتبار اماره قضایی به عهده دادرس م. ب. جنبه الزامی نیز ندارد. قلمرو اماره قانونی در کلیه دعاوی است. حال آنکه دامنه شمول و قلمرو اماره قضایی محدود به دعاوی است که به شهادت شهود قابل اثبات باشد یا ادله دیگر را تکمیل کند ماده ۱۳۲۴ ق.م