تفاوت دعوای رفع تصرف عدوانی با خلع ید — وفق ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی

۲۰- جرم تصرف عدوانی جرمی مستمر است و مشمول مرور زمان نمیشود. ۲۱ - با عنایت به رأی وحدت رویه شماره ۸۰۷ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ جرم تصرف عدوانی کیفری ب. ت. ب. اینکه جرم درجه ۷ شناخته شده است در صلاحیت مستقیم دادگاه کیفری ۲ قرار گرفت. ۲۲ برای احراز جرم تصرف عدوانی موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵) احراز مالکیت شاکی و عدوانی بودن تصرفات مشتکی عنه ضرورت دارد. در صورت حدوث اختلاف در مالکیت ملک موضوع دعوی، طبق ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ قرار اناطه صادر میشود. بدیهی است که چنانچه مستند مالکیت شاکی، سند رسمی باشد مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-73-dav_a_16056">ماده ۷۳ قانون ثبت اسناد</a> و املاک کشور مصوب ۱۳۱۱ و اصلاحات و الحاقات بعدی؛ قاضی رسیدگی کننده ملزم به ترتیب اثر دادن به مفاد آن بوده و اختلاف در مالکیت مصداقی نخواهد داشت نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۶۱۸ مورخ .(۱۳۹۶/۷/۱۷ ۲۳- چنانچه نحوه ساخت آپارتمان طوری باشد که بخشی از ملک مشاع صرفاً تحت اختیار یکی از مالکین باشد، آیا موضوع مشمول تصرف عدوانی یا ممانعت از حق خواهد شد؟ اداره حقوقی در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۲۶۲ مورخ ۱۳۹۶/۶۱۶ در این باره اشعار داشت: هر چند حق استفاده برای تمام مالکان طبقات یک ساختمان از قسمتهای مشاعی از جمله حیاط و تراس و بالکن و زیرزمین و غیره همواره وجود دارد ولی این حق زمانی قابلیت اعمال را دارد که دسترسی به قسمتهای مشاعی برای مالکین مذکور مقدور باشد. رفع ممانعت از حق ۱ سبق استفاده خواهان از حق در مال غیر منقول اعم از ارتفاق یا انتفاع. ۲- ممانعت خوانده از استفاده خواهان عدوانی یا غیرقانونی بودن ممانعت. وفق ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد. ا این وصف دایر مدار موضوع ممانعت از حق صرفاً د. ح. ارتفاق و حق انتفاع خلاصه می شود. حق ارتفاق یعنی حقی که شخص در ملک دیگری دارد، مثل حق مجری، حق عبور، حق داشتن در و شبکه حق ناودان حق شرب حق دریچه و رف، حق سرتیر حق حریم. حق انتفاع یعنی شخص میتواند از عین مالی مثل منزل یا باغ که متعلق به دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند. بنابراین کسی که سال ها از ملک دیگری عبور می کرد تا به زمین خود برسد یا آب مصرفی زمین خود را از زمین دیگری عبور میداد و در حال حاضر مالک زمین مانع عبور وی یا مانع عبور آب شده باشد او می تواند دعوای رفع ممانعت از حق ارتفاق بخواهد. تفاوت تصرف عدوانی ممانعت از حق و مزاحمت از حق در تصرف عدوانی غاصب به صورت عدوانی ملک را از ید متصرف فعلی خارج و تحت سلطه و اقتدار خود درآورده و متصرف آن میشود مانند اینکه ملک یا پارکینگ منزل دیگری یا مشاعات آپارتمان را غصب کرده و خودش متصرف آن شود. در ممانعت از حق فرد ممانعت کننده متصرف ملک نمی شود، اما به طور کلی مانع بهره مندی استفاده کننده از حق میشود و استفاده متصرف از مال را غیر ممکن می نماید. مثلاً شخص مانع ورود متصرف به ملک میشود یا مانع پارک خودرو همسایه می شود یا از ورود آب به زمین همسایه از طریق مجرا جلوگیری می نماید یا درب منزل را قفل زده و مانع ورود متصرف فعلی به ملک میشود. در مزاحمت از حق نیز شخص متصرف مال غیر نمی شود، همچنین به طور کلی مانع استفاده متصرف از ملک نمی گردد، بلکه یک اختلال جزئی و مزاحمت برای متصرف ملک ایجاد میکند تا او از بهره مندی و استفاده کامل از حق خویش محروم بماند تا متصرف به صورت ناقص از حق خود بهره مند شود. برای مثال شخصی پنجره ای در ملک خود به ملک مجاور باز نماید یا ناودان ملک را طوری قرار دهد که آبریز آن در ملک مجاور باشد یا مصالح ساختمانی جلوی درب منزل یا ساختمان خالی کند. مواد ۱۵۹، ۱۶۱، ۱۶۲، ۱۶۳، ۱۶۶، ۱۶۷، ۱۶۸، ۱۶۹، ۱۷۰، ۱۷۲، ۱۷۳، ۱۷۴، ۱۷۵ و ۱۷۶ قانون آیین دادرسی مدنی