تفصیل قرآن در نهج‌البلاغه: تعجیل در توبه

«انما التوبة علی الله للذین یعملون السوء بجهالة ثم یتوبون من قریب فاولئک یتوب الله علیهم و کان الله علیما حکیما و لیست التوبة للذین یعملون السیئات حتی اذا حضر احدهم الموت قال انی تبت الآن؛ بازگشت به سوی خدا فقط برای کسانی است که از روی نادانی بدی می‌کنند و سپس به زودی توبه می‌نمایند اینان را خدا می‌بخشد همانا خدا دانا و فرزانه است. بازگشت به سوی خدا برای کسانی نیست که گناه می‌کنند و تا چون مرگ یکی از آنها در رسد، می‌گوید اینک توبه می‌کنم.» قرآن مجید از قول فرعون نقل می‌کند: «حتی اذا ادرکه الغرق قال آمنت انه لا اله الا الذی آمنت به بنوا اسرائیل و انا من المسلمین الآن و قد عصیت قبل و کنت من المفسدین؛ چون غرق شدنش فرا رسید، گفت: ایمان آوردم که خدایی جز همان خدا که بنی اسراییل به او ایمان دارند، نیست و من از گردن نهادگانم. خداوند در جوابش می‌فرماید: «حالا دیگر!! تا زود است به سوی خدا بازگشت نمایید.» به مردی که از حضرت درخواست موعظه نمود، فرمود: «و لا تکن ممن... عرضت له شهوة اسلف المعصیة و سوف التوبة... ؛ از کسانی مباش که چون خواهش نفس به او روی آورد، نافرمانی پیش گیرد و توبه را تاخیر اندازد.» «و الشیطان موکل به یزین له المعصیة لیرکبها و یمنیه التوبة لیسوفها حتی تهجم منیته علیه اغفل ما یکون عنها؛ شیطان به انسان گماشته شده است، گناه و نافرمانی خدا را برای او می‌آراید تا مرتکب شود و او را به توبه امیدوار می‌نماید که آن را به تاخیر اندازد؛ ناگاه مرگ او را در می‌یابد در حالی که از آن بسیار غافل باشد.» «فاعملوا و العمل یرفع و التوبه تنفع؛ تا عمل بالا می‌رود و توبه سود می‌بخشد، برای آخرت کار کنید.» «افلا تائب من خطیئته قبل منیته؛ آنچه اکنون در جواب این اشکال به نظر می‌رسد، این است که این یک جمله تاب مقاومت با نص صریح قرآن و جملات دیگر را ندارد، پس باید گفت مراد به «قبل از مرگ» قبل از حالت احتضار است و فقط حالت احتضار از این مدت استثنا می‌شود. منبع: نساء/سوره۴، آیه۱۷و۱۸ · یونس/سوره۱۰، آیه۹۰و۹۱ · ص۳۰۳، نامه۵۴ · ص۳۴۱، حکم۱۵۰ · ص۵۰، خطبه۶۴ · ص۲۳۷، خطبه۲۳۰ · ص۲۷، خطبه۲۸ · ص۸۳، خطبه۹۴