تفکر: معنا

تفکر مصدر باب تفعّل، یا اسم مصدر باب تفعیل (تفکیر) از ریشه «ف ـ ک ـ ر»، در لغت به معنای تأمل و در اصطلاح، تصرف قلب در معانی اشیا برای ادراک مطلوب است. فکر نیز از همین ریشه و در لغت به معنای تأمل و در اصطلاح حرکت نفس از مطالب (مجهولات) تصوری و تصدیقی به مبادی و سیر در معلومات موجود است تا مجهولاتی که ملازم با آن‌هایند معلوم گردند این حرکت، نفس را برای افاضه صور عقلی از مبدأ قدسی آماده می‌کند نیز فکر، نیرویی است در شخص که برای طلب معنا، در امری دقیق و باریک می‌گردد و تفکر جولان این نیرو بر حسب نظر عقل است و جز بر آنچه صورت آن در قلب حاصل گردد گفته نمی‌شود. فکر در اصطلاح عامه مردم نیز عبارت است از هر انتقالی که برای نفس در ادراکات جزئی صورت گیرد. منبع: ابن منظور (م. ۷۱۱ ق.)، لسان العرب، ج۵، ص۶۵، «فکر»، به کوشش علی شیری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ ق · الجوهری (م. ۳۹۳ ق.)، الصحاح، ج۲، ص۷۸۳، «فکر»، به کوشش عبدالغفور العطاری، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۴۰۷ ق · ج۹، ص۱۲۶، «فکر»، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۷۴ ش · ابن منظور (م. ۷۱۱ ق.)، لسان العرب، ج۵، ص۶۵، به کوشش علی شیری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ ق · ج۱، ص۸۴، به کوشش حسن زاده آملى، تهران، ناب، ۱۴۱۷ ق · الشعرانى (م. ۱۳۹۳ ق.)، نثر طوبى، ج۲، ص۲۷۰، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۹۸ ق · الراغب (م. ۴۲۵ ق.)، مفردات، ج۱، ص۶۴۳، «فکر»، به کوشش صفوان داودى، دمشق، دارالقلم، ۱۴۱۲ ق · شرح منظومة السبزوارى، ج۱، ص۸۴، به کوشش حسن زاده آملى، تهران، ناب، ۱۴۱۷ ق