تقیه (دیدگاه اهل‌سنت): نمونه‌های تاریخی

قال: الله یشهد علی ّ حتی تقوم الساعة، فقال: حسبک. سپس گفت: آنان برای من اسوه هستند و با آن فقیهان همراه شد. خداوند شاهد بر تو باشد که از درون قلبت با من بیعت نمایی. منصور نیز قبول کرد. پاسخ داد: مقصود من از «تقوم الساعة» آن بود که تا زمانی که او از برای قضای حاجت و رفتن به دسشتویی و یا برای کار دیگر از جایش برخیزد..» ۳. ۲ - مالک بن انس ترس امام مالک بن انس (متوفای۱۷۹هـ)، از بنو‌امیه سبب شده بود که وی نتواند از امام صادق (علیه‌السّلام) روایتی نقل کند. لاجل انتشار مذهب التشیع فی ذلک الوقت.. فانّه من بیت الحدیث ولکن غلت الشام فی زمانه بالرفض بل ومصر والمغرب بالدولة العبیدیة بل والعراق وبعض العجم بالدولة البویهیة واشتد البلاء دهرا وشمخت الغلاة بانفها وتواخی الرفض والاعتزال حینئذ؛ ظاهراً تشیع موسی بن حسن بن سمسار از روی تقیه بوده است؛ و نه از روی اعتقاد؛ زیرا وی از خانواده اهل حدیث است؛ اما در زمان وی شام پر از رافضیان شده بود؛ و حتی مصر و مغرب در حکومت عبیدیان ؛ و عراق و بعضی از عجم‌ها در دولت آل‌بویه بوده است. در آن زمان بلا بسیار زیاد شده بود؛ و غالیان در آن زمان مقام شامخی داشته و تشیع و اعتزال آزاد بود.» منبع: الانتقاء فی فضائل الثلاثة الائمة الفقهاء مالک والشافعی وابی حنیفة رضی الله عنهم، ج۱، ص۱۵۹، ناشر:دار الکتب العلمیة – بیروت · تهذیب الکمال، ج۵، ص۷۶، تحقیق:د. بشار عواد معروف، ناشر:مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة:الاولی، ۱۴۰۰ه – ۱۹۸۰م · لسان المیزان، ج۴، ص۲۴۸ · سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۵۰۷، تحقیق:شعیب الارناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر:مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة:التاسعة، ۱۴۱۳ه