تقیه (دیدگاه فریقین): تعریف تقیه از دیدگاه شیعه

علما و فقهای شیعه در تعریف تقیه، عبارات متفاوتی دارند؛ اما از نظر مضمون تقریباً همه به یک مطلب اشاره دارند. و پرده پوشی از مخالفان؛ و اینکه در مقابل ایشان چیزی را که به دین یا دنیای تو ضرر می‌رساند انجام ندهی. وجوب تقیه زمانی است که بدانی یا گمان قوی داشته باشی که به تو ضرری برسد؛ اما اگر چنین احتمالی نباشد، تقیه واجب نیست. امامان عده‌ای از طرفدارآنشان را وادار به مخفی نگه‌داشتن عقائد و عدم اظهار حق در مقابل دشمنان کرده‌اند تا دشمن آنان را شناسائی نکند؛ و البته این‌روش برای آنان بهتر بوده است. و از طرف دیگر بگروهی فرمان داده‌اند تا با دشمنان سخن گفته و حق را برای آنان اظهار نمایند و آنان را به حق دعوت نمایند؛ زیرا می‌دانستند که در اظهار حق ضرری ایشان را تهدید نمی‌کند؛ تقیه آن است که با زبان چیزی را اظهار کنی که قلب آن را پنهان کرده است؛ کما اشار الیه امیرالمؤمنین علیه السلام؛ تقیه به این معنا است که در چیزی که مردم آن را قبول دارند با ایشان از روی مدارا همراه شوی و آنچه را نمی‌پذیرند ترک نمایی؛ تا مبادا از ایشان به تو آسیبی برسد؛ والاصل فیه قبل الاجماع ما اشتهر من اقوال اهل البیت (علیهم‌السّلام) وافعالهم؛ بدان که تقیه جایز است و گاهی واجب می‌شود؛ و مقصود از تقیه این است که از روی ترس در ظاهر موافق با چیزی باشی که مخالفین به آن اعتقاد دارند. مقصود از تقیه تظاهر به موافقت با دیگران در گفتار و کردار است، و نیز ترک کردن کاری که بر شخص واجب است به خاطر ترس از آسیب رساندن دیگران به وی؛ که احتمال دارد او یا یکی از نزدیکانش را مورد اذیت قرار دهند؛ با این‌که در نزد وی ثابت شده است که این کلام یا کردار و ترک آن مخالف حق است.» منبع: تصحیح اعتقادات الامامیة، ج۱، ص۱۳۷ · مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۲۷۲. تحقیق وتعلیق:لجنة من العلماء والمحققین الاخصائیین، ناشر:مؤسسة الاعلمی للمطبوعات - بیروت - لبنان، الطبعة:الاولی، ۱۴۱۵ه - ۱۹۹۵ م · القواعد والفوائد فی الفقه والاصول والعربیة، ج۲، ص۱۵۵ · رسائل المحقق الکرکی، ج۲، ص۵۱، تحقیق:الشیخ محمد الحسون/ اشراف:السید محمود المرعشی، ناشر:مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی - قم، الطبعة:الاولی، ۱۴۰۹ه · التقیّة، ص۳۷، تحقیق:الشیخ فارس الحسون، ناشر:مؤسسة قائم آل محمد، قم، الطبعة:الاولی، ۱۴۱۲ه · القواعد الفقهیّة، ج۵، ص۴۹