تنقیح مناط: نمونه ها

خواه تجارت او به این صورت باشد که کالایی را از این بازار به بازار دیگر و بالعکس حمل می‌کند و یا این که تنها از یک طرف حمل کالا می‌کند. و اموری از قبیل این که بازارها، بیش از دو بازار، یا همه آن ها خارج از وطن باشند و یا این که حمل کالا، از هر دو طرف انجام پذیرد، همه این ها خصوصیاتی است که به طور قطع، دخالتی در حکم ندارند. ولی آن چه در روایت آمده، نزدیکی کردن با (بهیمه) است و این لفظ به حسب لغت، نام حیوان چهارپا است که در خشکی یا دریا زندگی می‌کند. پس از باب تمسک نمودن به اصل در موقع شک ، سزاوار است، محور عمل، چنین حیوانی باشد. از طرف دیگر احتمال عمومیت نیز می‌دهیم، زیرا سبب حرام کننده وجود دارد و محل نیز خصوصیتی ندارد. اطلاق سخن مصنف و دیگران، اشاره به همین عمومیت دارد. (از رحمت خدا به دور است کسی که با حیوانی نزدیکی کند) البته روایات دیگری نیز در این زمینه، موجود است. می نویسد: (وألحق بها المربی وبه الولد المتعدد.) به مربیه، ملحق شده است مربی و به صبی ملحق گردیده است فرزندان متعدد. مقصود وی این است که آن چه منصوص است، بخشوده بودن نجاست لباس زنی است که عهده دار پرورش یک فرزند است ولی می‌توان به کمک الغای خصوصیت، مردی که عهده دار همین کار است را نیز مشمول حکم مزبور دانست، نیز در این حکم، وجود چندین کودک، تفاوتی با وجود یک کودک ندارد. واما التقیید بالبول فهو مورد النص ولکن المصنف اطلق النجاسة فی کتبه کلها.) شرط حکم مزبور این است که لباس تنها به وسیله ادرار نجس شده باشد، بنابراین غیر از آن، مورد بخشش نیست، چنان که نجاست بدن به وسیله ادرار نیز مورد بخشودگی نیست. و اما این که حکم مزبور، مقید به ادرار شده بدین سبب است که در نص چنین آمده. به همین سبب می‌بینیم فقها، از عنوان مربوط به این مسئله، چنین تعبیر کرده‌اند: (بیش تر نبودن سفر از حضر)، در حالی که هیچ اثری از این عنوان در روایات باب به چشم نمی‌خورد ولی می‌توان از راه الغای خصوصیت بدان دست یافت.) ۱۹. ۷ - نمونه هفتم فقها در این مسئله که (اقامت، قطع کننده کثرت سفر است) نصوصی را مورد توجه قرار داده‌اند که در همه آن ها سخن از مکاری (=کرایه دهنده حیوان) به میان آمده است. قال: یفترشه ویقوم علیه ولایسجد علیه.) از امام کاظم (علیه‌السلام) پرسیدم: آیا شخص می‌تواند بر فرش ابریشمی و دیبا و در جانمازی که از جنس ابریشم است، بخوابد، تکیه کند و نماز بخواند؟ حضرت فرمود: می‌تواند آن را فرش قرار دهد و به آن بایستد ولی بر آن سجده نکند. منبع: البدر الزاهر، ص۲۸۶ · وسایل الشیعه، ج۵، ص۵۱۶، ابواب صلاة المسافر، باب ۱۱، حدیث۹ · البدر الزاهر، ص۱۷۱- ۱۷۰ · بحار الانوار، ج۶۲، ص۲۵۶ · وسایل الشیعه، ج۱۴، ص۲۶۵، ابواب نکاح محرم، باب ۲۶، حدیث۲ · اللمعة الدمشقیة، ج۱، ص۲۰۴ · وسایل الشیعه، ج۲، ص۱۰۰۴، ابواب النجاسات، باب۴، حدیث۱ · وسایل الشیعه، ج۵، ص۵۱۵، ابواب صلاة المسافر، باب۱۱، حدیث۲ · البدر الزاهر، ص۱۶۲-۱۶۱ · البدر الزاهر، ص۱۸۷ · البدر الزاهر، ص۲۲۲ · اللمعة الدمشقیة، ج۱، ص۲۲۴ · وسایل الشیعه، ج۳، ص۲۷۴، ابواب لباس المصلی، باب۱۵، حدیث۱ · جواهر الکلام، ج۸، ص۱۲۸