تنقیح مناط: نکته

قیاس تنقیح مناط، قیاسی است که از راه تنقیح مناط، یعنی از اعتبار انداختن اوصافی که در ثبوت حکم بر اصل مدخلیتی ندارد، انجام می‌گیرد. به بیان دیگر، با پاکیزه و منقح ساختن ملاک و مناط، دایره شمول حکم توسعه داده می‌شود و حکم به موارد دیگر سرایت می‌کند نه آن که علت حکم استخراج می‌شود زیرا علت حکم در کلام شارع با اوصاف زاید ذکر شده است. با دقت در اوصافی که همراه حکم است معلوم می‌شود که وصف اعرابی بودن و نیز اوصافی مانند اهل، زوجه بودن و... در حکم، اثر ندارد؛ بنابراین، حکم هر مرد و زنی که این عمل را انجام باشد بر اعرابی قیاس می‌گردد. هرگاه تنقیح مناط به صورت قطعی انجام گیرد حجت است، ولی اگر به صورت ظنی باشد نزد شیعه حجت نیست. منبع: ناصر، ج۲، ص۵۱۹ · محمد ابراهیم، ص۳۰۰